Kavram
İkili Kontrol Modeli
İkili kontrol modeli, araştırmacılar John Bancroft ve Erick Janssen'in geliştirdiği ve Emily Nagoski'nin geniş okura anlattığı bir yaklaşımdır: Arzu iki sistemin sonucudur; ilgiyi açan gaz pedalları ve onu kapatan frenler.
Bancroft ve Janssen bu modeli, pek çok çifti şaşırtan bir durumu açıklamak için önerdi: Aynı kişi bir akşam yakınlık isterken ertesi akşam neden hiç istemeyebilir? Emily Nagoski «Olduğun Gibi» (Come As You Are) kitabında modeli gündelik bir resme dönüştürür. Bir sistem yakınlığa davet eden her şeyi fark eder (şefkat, eşin sıcaklığı, sakin bir akşam) ve gaza basar. Öbür sistem yakınlığa engel olan her şeyi fark eder (stres, kaygı, yorgunluk, ilişkideki gerginlik) ve frene basar. İki sistem de her an çalışır ve insanlar her birinin duyarlılığı bakımından farklıdır. Nagoski'nin ana tespiti şudur: Arzu azaldığında sorun çoğu zaman gazın azlığı değil, frenin fazlalığıdır. Frenler basılıyken gaza daha çok basmak pek bir şey değiştirmez; freni neyin bastığını fark edip onu hafifletmek çok daha fazlasını değiştirir.
Gerçek hayattan bir örnek
Bursa'da on yıldır evli olan Elif ile Kerem, aralarındaki yakınlığın azalmasını bir şeylerin bozulduğuna yoruyordu. İkisi de iki liste yazıyor: yakın hissetmelerine yardım edenler ve buna engel olanlar. Kerem'in freni dizüstü bilgisayarında bekleyen işler, Elif'inki gece onda hâlâ lavaboda duran bulaşıklar. Mutfağı birlikte toplamaya ve bilgisayarları dokuzda kapatmaya başlıyorlar; akşamlar yeniden ısınıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Kendi frenlerinizi yazın: Yakınlığı uzak hissettiren şeyler, örneğin yorgunluk, kaygı ya da çözülmemiş bir tartışma.
- 2Gaz pedallarınızı yazın: Eşinize yakın hissetmenize yardım eden anlar, sözler ve ortamlar.
- 3Yeni bir şey eklemeye çalışmadan önce, bu hafta hafifletmek için tek bir fren seçin.
