Kavram
Okuma Düzeyleri
Okuma düzeyleri, Mortimer Adler ile Charles Van Doren'in tanımladığı dört okuma derinliğidir (temel, inceleyici, çözümleyici ve karşılaştırmalı); her biri bir öncekinin üzerine kurulur ve okur, kitabın ne olduğuna ve ondan ne istediğine göre ne kadar derin okuyacağını seçer.
Adler'in 1940'ta yayımladığı, 1972'de Van Doren'le birlikte gözden geçirdiği Kitap Nasıl Okunur, okumayı tek bir etkinlik değil, aşamaları olan bir beceri olarak ele alır. Temel okuma, bir cümlenin ne dediğini anlamaktır. İnceleyici okuma, sınırlı bir sürede kitabın ne tür bir kitap olduğunu ve neyi kapsadığını anlamaktır. Çözümleyici okuma, bir kitabı anlayıp değerlendirebilene kadar etraflıca okumaktır. Karşılaştırmalı okuma ise aynı konudaki birkaç kitabı yan yana koyup hiçbirinin tek başına yanıtlamadığı bir soruya cevap aramaktır. Her kitap en derin düzeyi hak etmez; çoğu etmez. Sık yapılan hata her şeyi aynı hızda ve derinlikte okumaktır. Önce düzeyi seçmek, zayıf kitaplarda zaman kazandırır, güçlü olanlara ise hak ettikleri dikkati verir.
Gerçek hayattan bir örnek
İzmir'de pazarlama uzmanı olan Burcu'nun baştan sona okumayı planladığı on iki iş kitabı var. Bunun yerine düzeyleri deniyor: Her kitaba yirmi dakikalık bir inceleme. Sekizinin bildiği fikirleri tekrarladığını görüyor ve içindekiler sayfalarını bir nota kaydediyor. Üçünü önümüzdeki ay çözümleyici biçimde okuyor; biri de fiyatlandırma üzerine bir karşılaştırmanın başlangıcı oluyor.
Nasıl kullanılır
- 1Bir kitabı açmadan önce onu neden okuduğunuzu ve bu amacın hangi düzeyi gerektirdiğini tek satırla yazın.
- 2Her yeni kitaba önce inceleyici bir okuma yapın; çözümleyici okumayı hak edip etmediğine ancak sonra karar verin.
- 3En derin düzeyi, gerçekten sorduğunuz bir soruyu yanıtlayan birkaç kitaba ayırın.