BookYol

Kavram

Beceri Olarak Dikkat (Attention as Skill)

Beceri olarak dikkat, odaklanmanın doğuştan gelen bir karakter özelliği değil, tekrar ederek güçlenen ve çevre koşulları tarafından her gün sessizce beslenen ya da aşındırılan, eğitilebilir bir kapasite olduğu fikridir.

Fikrin en net hâli Cal Newport'un Deep Work kitabındadır: Newport derin çalışmayı bir kişilik özelliği gibi değil, dil öğrenmek gibi zamanla kurulan bir kapasite olarak ele alır. Johann Hari ise Çalınan Dikkat için üç yıl araştırma yaptı ve dikkatin çöküşünün ahlaki bir zayıflıktan değil, koşullardan kaynaklandığını gösterdi: parçalanmış günler, uyku borcu, sürekli geçiş ve dakikalarınızı tutmak üzere tasarlanmış ürünler. İkisi bir araya gelince mekanizma ortaya çıkar: Neyi tekrar ederseniz onda ustalaşırsınız. Rahatsızlığa günde elli kez kaydırarak cevap veriyorsanız, kaçmakta ustalaşıyorsunuz demektir. En yaygın hata, meseleyi bir irade sınavına indirgemektir. İkinci hata bunun tersidir: Tek başına antrenmanın, milyonlarca insan üzerinde test edilmiş bir tasarımı yenebileceğini sanmak. Kapasite ve çevre birlikte çalışır; biri olmadan öbürü işe yaramaz.

Gerçek hayattan bir örnek

Kadıköy'de bir ajansta müşteri temsilcisi olan Ozan, sunumu 09.40'ta açıyor, 11.20'de hâlâ ikinci slayttadır. Kendine verdiği hüküm belli: "İradesizim." Bir hafta boyunca sadece ölçüyor: telefon başka odada, kapı kapalı, ilk kesintiye kadar kronometre açık. Pazartesi dokuz dakika, cuma on yedi. Karakteri değişmedi; sadece şu anki sayısını öğrendi ve o sayıyı büyütmeye başladı.

Nasıl kullanılır

  1. 1Bugün en zor işiniz için 20 dakikalık tek bir kesintisiz blok kurun: telefon başka odada, sekmeler kapalı, kronometre açık. Dikkatinizin nerede koptuğunu not edin.
  2. 2Bir hafta boyunca sizi ne çekip aldığını yazın (bildirim mi, sıkıntı mı, belirsizlik mi); yargılamak için değil, tekrar eden deseni görmek için.
  3. 3Süreyi ikiye katlamayın; haftaya beş dakika ekleyin ve o kadarını gerçekten tamamlayın.