Kavram
Sakinlik çılgınlığın tohumlarını eker
Sakinlik çılgınlığın tohumlarını eker, Morgan Housel'ın Same as Ever'da şu örüntü için kullandığı ifadedir: Uzun istikrar insanları daha fazla riske alıştırır ve sakin dönemde eklenen borç ve taahhütler, bir sonraki sıradan gerilemeyi krize çevirir.
Housel, iktisatçı Hyman Minsky'nin adıyla anılan bir argümana dayanır: Bir ekonomi yeterince uzun süre sakin kaldığında borç verenler ve borç alanlar sakinliğin süreceğinden emin olur; daha çok borçlanır, daha kolay koşullarla kredi verir, daha ince yastıklarla yetinirler ve bu seçimler sistemi kırılgan yapar. Aynı mekanizma bir şirkette ya da hanede de işler. Birkaç güçlü yıldan sonra bir yıl daha varsayan plan ihtiyatlı görünür, sabit giderler yeni normale yükselir ve yakın geçmişteki her kanıt onu desteklediği için hiçbir şey pervasız gelmez. Sıradan bir kötü yıl geldiğinde, esneme payı kalmamış bir yapıya çarpar. Amaç iyi zamanlardan şüphelenmek değil, risk okumamızın yakın deneyimi izlediğini ve bu deneyimin tam değişmeden önce en güven verici hâlinde olduğunu görmektir. Pratik cevap, sabit gider tavanı gibi iyi yılların kurallarını yıllar iyiyken yazmaktır.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da özel diş klinikleri işleten bir zincir, dört yıllık istikrarlı büyümenin ardından bir yılda üç şube açtı; her biri uzun bir kira sözleşmesi ve banka kredisiyle. Hasta sayısı bir sezon düştüğünde düşüşün kendisi sıradandı; toplam geri ödemeler ise değildi. Sahipler artık sabit giderleri, gelirin üçte bir düştüğü bir yılı taşıyabilecekleri düzeyle sınırlıyor.
Nasıl kullanılır
- 1İyi bir yılda, yalnızca iyi yıllar sürerse anlamlı olan her taahhüdü listeleyin.
- 2Gelirin düştüğü bir yılda bile taşıyabileceğiniz bir sabit gider tavanı belirleyin.
- 3Birkaç iyi yıldan sonra cesur bir planın size ihtiyatlı gelmesini kontrol için bir sebep sayın.