Kavram
Yaratıcı Evreler (Creative Phases)
Yaratıcı evreler, yaratıcı işin birbirinden ayrı aşamalarıdır; en önemlileri ham malzeme üretmek ile o malzemeyi işleyip değerlendirmektir ve bu aşamalar aynı anda değil, ayrı ayrı yürütüldüğünde en iyi sonucu verir.
Yaratıcı iş tek bir hamle değildir, en az iki ayrı işten oluşur: üretmek ve değerlendirmek. Üretme evresinde amaç çok sayıda ham, kusurlu, hatta saçma görünen seçenek çıkarmaktır. Değerlendirme evresinde ise bu seçenekleri karşılaştırır, ayıklar ve işlersiniz. Sorun, ikisini aynı anda yapmaya çalıştığınızda başlar. İçinizdeki eleştirmen üreticiden hızlıdır. Yarım bir cümleyi, hayran olduğunuz birinin bitmiş işiyle kıyaslar ve cümle kaybeder. Bu her oturumda tekrarlanırsa bir süre sonra başlamayı bırakırsınız. Rick Rubin «The Creative Act» kitabında süreci tohum, deney, işleme ve tamamlama evreleri olarak anlatır. Her evrenin kendi tavrı vardır: erken evrede merak, geç evrede titizlik işe yarar. Evreleri ayırmak standartlarınızı düşürmez, onlara doğru bir zaman verir. Fikirler de potansiyellerini gösterecek alanı bulur.
Gerçek hayattan bir örnek
Deniz, Kadıköy'deki bir kahve dükkânının tabela sloganını yazacak. İlk denemesinde her cümleyi yazar yazmaz siliyor ve kırk dakika sonunda elinde tek satır yok. Ertesi gün bir kural koyuyor: 20 dakika boyunca silmek yasak, yalnızca yazmak serbest. Sayfaya 31 slogan dökülüyor. Çoğu vasat, birkaçı komik derecede kötü. Ertesi sabah listeye taze gözle bakınca 3 güçlü aday görüyor ve kazananı bunlardan birini işleyerek buluyor.
Nasıl kullanılır
- 1Bir zamanlayıcıyı 20 dakikaya kurun ve bu süre boyunca yalnızca üretin. Silmek, düzeltmek ve kıyaslamak yasak.
- 2Hedefi kaliteyle değil sayıyla koyun, örneğin «en az 15 seçenek». Kötü görünenleri de listeye yazın.
- 3Değerlendirmeyi ayrı bir oturuma, mümkünse ertesi güne bırakın. Eleştirmeninizi ancak o zaman çağırın ve en iyi 2-3 seçeneği işleyin.