Kavram
Dört Atlı (The Four Horsemen)
Dört Atlı, John Gottman'ın bir ilişkiye en çok zarar veren dört tartışma alışkanlığına verdiği addır: eleştiri, küçümseme, savunmacılık ve duvar örme. Her biri bir sorun üzerine yapılan tartışmayı kişiye saldırıya ya da ondan geri çekilmeye dönüştürür.
Gottman, Evliliği Yürütmenin Yedi İlkesi (The Seven Principles for Making Marriage Work) kitabında bu imgeyi kıyamet atlılarından ödünç alır, çünkü bu dört alışkanlık çoğu zaman art arda gelir. Eleştiri, bir davranış yerine kişinin karakterine yönelir ve "her zaman", "hiçbir zaman" gibi genellemelerle konuşur. Küçümseme buna üstünlük ekler: alay, iğneleme, göz devirme. Gottman onu dördünün en yıpratıcısı sayar, çünkü karşınızdakine ondan üstün olduğunuzu söyler. Savunmacılık bir şikâyete bahane ya da karşı saldırıyla cevap verir; şikâyet hiç duyulmaz. Duvar örme ise kapanmaktır: göz teması yok, cevap yok, sessizce odadan çıkmak var. Her çift bunlara zaman zaman başvurur; uyarı işareti, tartışmanın olağan biçimi hâline gelmeleridir. Her birinin bir panzehiri vardır: eleştiriye karşı yumuşak bir şikâyet, küçümsemeye karşı takdir, savunmacılığa karşı sorumluluğun bir kısmını üstlenmek, duvar örmeye karşı sakinleştirici bir mola. Bu araçlar sıradan anlaşmazlıklar içindir; korku, tehdit ya da şiddet varsa doğru adım profesyonel destektir. Amaç eşinizin atlılarını saymak değil, kendinizinkini tanımaktır.
Gerçek hayattan bir örnek
İzmir'de Deniz ile Kaan her hafta bulaşık yüzünden tartışıyor. Bir akşam Deniz kendi kalıbını fark ediyor: Söze "her zaman" diye başlayan bir suçlamayla giriyor, Kaan kendini savunuyor, Deniz de göz deviriyor. Bir sonraki sefer yalnızca yorgun olduğunu söylüyor ve bulaşığı o akşam Kaan'ın yıkamasını rica ediyor. Kaan kabul ediyor, akşam sakin geçiyor. Deniz, değişenin tek bir cümle olduğunu not ediyor. Kaan da ertesi hafta savunmaya geçmek yerine, o hafta işin hep Deniz'e kaldığını kabul etmeyi deniyor.
Nasıl kullanılır
- 1Bir sonraki anlaşmazlıktan sonra, eşinizinkini değil, ilk önce sizin başvurduğunuz atlıyı not edin.
- 2"Her zaman" ve "hiçbir zaman" yerine, belirli davranışı ve sizi nasıl etkilediğini anlatan tek bir cümle kurun.
- 3Küçümsemenin yükseldiğini fark ettiğinizde, devam etmeden önce eşinizin bu hafta iyi yaptığı bir şeyi söyleyin.
