Kavram
Zihin Haritası (Mind Mapping)
Zihin haritası, sayfanın ortasına tek bir konu yazıp etrafına hızlı ve yargısız çağrışım halkaları eklediğiniz, sonra dış halkalardaki kelimeleri birleştirerek temkinli ve alışkanlığa bağlı düşüncenizin önermeyeceği seçenekler ürettiğiniz bir fikir üretme yöntemidir.
Kendinize "Başka ne yapabilirim?" diye sorduğunuzda büyük ihtimalle geçen yılın aynı üç cevabını duyarsınız. Bu hayal gücü eksikliği değildir. Beyin önce en çok prova ettiği cevapları sunar ve tasarım araştırmacıları tanıdık olana doğru bu çekilmeye fiksasyon (fixation) der. David Jansson ve Steven Smith 1991'deki çalışmalarında mühendislere örnek bir tasarım gösterdi. Mühendisler bu tasarımın özelliklerini kusurlarıyla birlikte kopyaladı. Zihin haritası bu çekimi aşmanın ucuz bir yoludur. İlk halka genellikle tahmin edilebilir. Üçüncü halkaya geldiğinizde çağrışımlar gevşer, tuhaflaşır ve işe yarayan malzeme orada çıkar. Hız şarttır, çünkü her kelimeyi tartmak içinizdeki titiz editörü geri çağırır. Bill Burnett ve Dave Evans, Designing Your Life kitabında haritaya gerçekten enerji veren bir şeyle başlamayı önerir. Ardından dış halkadaki kelimeleri denenebilecek yeni rollere dönüştürürler. Harita karar vermez; prototipe dönüşecek ham malzeme verir.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de oturan Elif bir bankada operasyon uzmanı ve yıllardır aynı masada çalışıyor. Bir pazar sabahı sayfanın ortasına "eski eşyaları onarmak" yazıyor ve beş dakika boyunca dallandırıyor: tornavida, bit pazarı, dedesinin lambalı radyosu, çocuklar, el becerisi. Dış halkadan "radyo", "çocuklar" ve "bit pazarı" kelimelerini seçip birleştiriyor. Ortaya, hafta sonları çocuklara eski radyoları söktürüp yeniden çalıştıran bir atölye fikri çıkıyor. Bu fikir daha önce hiçbir listesinde yoktu. İlk denemeyi bir kafenin arka odasında altı çocukla yapıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Boş bir sayfanın ortasına size enerji veren tek bir konu yazın. Bu konu çözülecek bir sorun değil, yapmaktan keyif aldığınız bir şey olsun.
- 2Beş dakikalık bir zamanlayıcı kurun ve en az üç halka dışarı doğru dallanın. Aklınıza gelen her çağrışımı tartmadan yazın ve süre bitene kadar durmayın.
- 3Dış halkadan iki üç kelime seçin ve bunları tek bir rol ya da projede birleştirin. Sonra ona bir isim verin ve test edilebilecek kadar kısa bir taslak çizin.