Designing Your Life
Bill Burnett & Dave Evans
Designing Your Life, ürün tasarımının yöntemlerini kariyere uygulayan bir kitaptır. Stanford'da aynı adı taşıyan dersi veren Bill Burnett ve Dave Evans'a göre bulunmayı bekleyen tek bir doğru hayat yoktur; kurabileceğiniz birkaç iyi hayat vardır. Hangisinin size uyduğunu da prototip yaparak öğrenirsiniz: Bulunduğunuz yerden dürüstçe başlar, beş yıl için üç farklı plan taslağı çizer ve bağlanmadan önce bunları görüşmelerle ve küçük deneyimlerle sınarsınız.
Kariyer tavsiyelerinin çoğu, cevap kendiliğinden ortaya çıkana kadar kim olduğunuzu daha çok düşünmenizi ister. Burnett ve Evans tam tersi bir alışkanlıktan, tasarımcının alışkanlığından yola çıkar: Neyin işe yaradığını, onun küçük bir versiyonunu yapıp ne olduğunu izleyerek öğrenirsiniz. Bir çalışma hayatı için de bu böyledir.
Kitabın özü
Stanford Tasarım Programı'nın yöneticisi Burnett ile aynı programda öğretim görevlisi olan ve daha önce Electronic Arts'ın kurucuları arasında yer alan Evans, kitabı üniversite sonrası hayata hazırlanan öğrenciler için geliştirdikleri bir dersten çıkardılar. Temel varsayımları, kariyerin tek cevaplı bir bulmaca değil, birçok iyi cevabı olan bir tasarım problemi olduğudur; araçlar da bundan doğar. İşe bulunduğunuz yeri kabul ederek başlarsınız: sağlık, iş, oyun ve sevgi olmak üzere dört göstergeli bir panoyla ve gerçek sorunları, yazarların "yerçekimi sorunları" dediği, üzerinde harekete geçemeyeceğiniz, yalnızca kabul edebileceğiniz ya da etrafından dolaşabileceğiniz koşullardan ayırarak. Hangi etkinliklerin sizi içine çekip enerji verdiğini kaydeden İyi Zaman Günlüğü ile kendiniz hakkında kanıt toplarsınız. Önümüzdeki beş yılın bilerek farklı tutulmuş üç taslağı olan Odysseia Planları ile seçenek üretirsiniz. Umut vaat edenleri de o hayatın bir versiyonunu zaten yaşayan insanlarla yapılan kısa prototip görüşmelerle ve birinin yanında bir gün geçirmek ya da küçük bir proje üstlenmek gibi prototip deneyimlerle sınarsınız. Yazarlar bu arada insanları yerinde saydıran işlevsiz inançları ("Bunu artık biliyor olmalıydım", "Artık çok geç") adlandırır ve her birini bir sonraki adımı olan bir soruya çevirir.
2016'da yayımlanan ve pek çok dile çevrilen kitabı, aynı araçları okurun hâlihazırda yaptığı işe uygulayan Designing Your Work Life (2020) izledi. Kitabın gücü, her bölümün bir alıştırmayla bitmesidir. Sınırı da aynı yerdedir: Alıştırmaları birkaç hafta boyunca yapan okuru ödüllendirir; ne seçmesi gerektiğinin söylenmesini bekleyen birine ise pek bir şey sunmaz.
Kime göre
- Aylardır bir kariyer değişikliği düşünüp hiçbir şeyi test etmemiş olanlar
- Kalmak, rol değiştirmek ve alan değiştirmek arasında bocalayan profesyoneller
- Ne istediğini çoktan biliyor olması gerektiğini düşünen yeni mezunlar ve kariyerinin başındaki okurlar
Kime göre değil
- — Tek bir cevap ya da bir kişilik testi arayan okurlar; kitap bir hüküm değil, bir süreç sunar
- — Alıştırmalara birkaç hafta ayıramayacak olanlar; hızlıca okunduğunda büyük kısmı sağduyu gibi görünür
Ana dersler
01
Bulunduğunuz yerden başlayın
Tasarımcı bir sorunu çözmeye çalışmadan önce yerini belirler. Sağlık, iş, oyun ve sevgi panosu bugünün dürüst bir resmini verir; yerçekimi sorunları fikri de değiştiremeyeceğiniz koşullarla yıllarca savaşmanızı önler. Üzerinde tasarım yapmaya değer sorun, yalnızca harekete geçebileceğiniz sorundur.
Samsun'da bir bankanın operasyon biriminde çalışan bir uzman, sorunun kariyeri olduğundan emin. Panoda iş yarı dolu, ama oyun boş, sağlık da çeyrek. İşe haftada iki akşamı spora ayırarak başlıyor; işine ancak ondan sonra, düşünmek için daha fazla enerjiyle yeniden bakıyor.
02
Tahmin değil, veri toplayın
Hafıza çarpıcı günleri öne çıkarır, kendimize dair imajımız da bizi pohpohlar. Bu yüzden İyi Zaman Günlüğü iki üç hafta boyunca her etkinlik için ilgiyi ve enerjiyi kaydeder. Örüntüler izlenimlerden üstündür; AEIOU soruları (etkinlikler, ortamlar, etkileşimler, nesneler, kullanıcılar) da iyi bir anı tam olarak neyin iyi yaptığını bulmaya yardım eder.
Bursa'da bir maliyet muhasebecisi finanstan hoşlanmadığını varsayıyor. İki haftalık kayıtlar, en düşük anların ay sonu mutabakatları, en yüksek anların ise satış ekibine kâr marjlarını anlattığı öğleden sonralar olduğunu gösteriyor. Ayrılık planı yapmak yerine aylık fiyatlandırma toplantılarına katılmak istiyor.
03
İlerlemenin yolunu inşa edin
Üç Odysseia Planı, yani şu anki yolunuz, o yol ortadan kalksaydı izleyeceğiniz yol ve para ile imaj önemli olmasaydı seçeceğiniz yol, donmuş tek bir seçimi seçeneklere dönüştürür. Prototip görüşmeler de bunları bir kahve fiyatına sınar: O seçeneği yaşayan birinden iş değil, hikâyesini istersiniz.
Ankara'da kentsel veri analizini merak eden bir kamu çalışanı beş yıllık üç taslak yazıyor, sonra belediyenin ulaşım dairesindeki bir analiste sıradan bir haftasının nasıl geçtiğini soruyor. İşin yarısının dağınık verileri temizlemek olduğunu duyunca, bir karar vermeden önce kısa bir veri kursuna yazılıyor.
Bugün dene
Üç farklı beş yıllık hayat için altı kelimelik başlıklar yazın: şu anki yolunuz, o yol kapansaydı izleyeceğiniz yol ve para ile imaj önemli olmasaydı seçeceğiniz yol. Sonra bunlardan birini yaşayan bir kişinin adını yazın.
Hızlı kontrol
Burnett ve Evans "yerçekimi sorunu" derken neyi kastediyor?
Prototip görüşme ne işe yarar?
Seçme alıntılar
“Tasarımcılar ilerlemenin yolunu düşünerek bulmaz. Tasarımcılar ilerlemenin yolunu inşa ederek bulur.”
“Üzerinde harekete geçilemiyorsa, o bir sorun değildir.”