Kavram
Fare Yarışı (Rat Race)
Fare yarışı, gelir her arttığında harcamaların da onu sessizce takip ettiği döngüdür; daha çok çalışsanız da varlık ya da özgürlük satın alacak fark hiç açılmaz.
Robert Kiyosaki bu kavramı «Zengin Baba Yoksul Baba»da, çoğu insanın fark etmediği bir örüntüyü anlatmak için kullanır. Fark edilmemesinin nedeni, döngünün hiçbir adımının tek başına yanlış görünmemesidir. Zam alırsınız ve daha büyük bir daireye geçmek makul gelir. Yeni ev eşya ister, uzayan yol taşıt kredisini haklı çıkarır, kalan da kredi kartı borcuna gider. Gelir tırmanır, giderler hemen arkasından gelir. Gelir getiren bir varlık alabileceğiniz fazla hiç oluşmaz. Kiyosaki'ye göre yarıştan maaşınız yeterince büyüdüğünde çıkmazsınız. Varlıklarınızdan gelen para giderlerinizi karşıladığında çıkarsınız. Bir uyarı da gerekli: Varlık ile yükümlülük arasındaki çizgisi fazla keskindir, hikâyesi de kısmen bir meseldir. Yine de temel gözlem geçerlidir. Nereye gideceği önceden belirlenmemiş bir zam kendiliğinden harcanır.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de yazılım geliştirici olarak çalışan Emre terfi alıyor ve maaşı neredeyse ikiye katlanıyor. Altı ay içinde Moda'da daha geniş bir daireye taşınıyor, 36 ay vadeli taşıt kredisi çekiyor. Kart ekstresinde de artık her ay devreden bir bakiye var. Her karar tek başına savunulabilir. Yıl sonunda birikim oranı terfiden önceki yerinde, yüzde 5 civarında. Daha çok kazanıyor, daha çok borcu var ve işi bırakabileceği noktaya bir adım bile yaklaşmadı.
Nasıl kullanılır
- 1Bir sonraki zam gelmeden önce bunun ne kadarının birikime veya yatırıma gideceğine yazılı olarak karar verin. Yarısı makul bir başlangıçtır. Ardından maaş günü için otomatik talimat kurun.
- 2Yeni bir aylık yükümlülüğe girmeden önce üç yıllık toplam maliyetini hesaplayın. Sonra kendinize şunu sorun: Bu size özgürlük mü kazandırıyor, yoksa sürdürmeniz gereken daha büyük bir hayat mı?
- 3Üç ayda bir gelirinizin ne kadar arttığını giderlerinizin artışıyla karşılaştırın. İkisi birlikte yükseliyorsa, ne kadar kazandığınızdan bağımsız olarak yarıştasınız.