Kavram
Farklı Oyunlar Oynamak (Playing Different Games)
Farklı oyunlar oynamak, Morgan Housel'ın hedefleri ve zaman ufukları farklı yatırımcıların aynı yarışta olmadığına dair uyarısıdır; kısa vadeli bir alım satımcı için anlamlı olan bir fiyat ya da hamle, onlarca yıl için birikim yapan biri için pahalı bir hata olabilir.
Housel bu fikri Paranın Psikolojisi'nde (2020) balonların nasıl şiştiğini açıklamak için kullanır. Birkaç gün içinde satmayı planlayan bir alım satımcının, bir hissenin önümüzdeki on yıl boyunca fiyatını hak etmesine ihtiyacı yoktur; fiyatın yarına kadar biraz daha yükselmesi yeter. O oyunda yüksek fiyattan almak tamamen mantıklı olabilir. Zarar, onlarca yıl elde tutacak uzun vadeli bir birikimcinin bu fiyatları ve kendinden emin alıcıları görüp bunları bir değer işareti saymasıyla başlar. Birikimci artık kuralları ve bitiş çizgisi farklı bir oyundaki bir oyuncudan işaret almaktadır. Aynı şey piyasaların çok dışında da olur: riske attığının yarısını kaybetmeyi kaldırabilecek kadar zengin bir meslektaş, paraya gelecek ay ihtiyacı olan bir akraba, doğruluk için değil ilgi için para alan bir yorumcu. Onların seçimleri kendileri için makul, sizin için tehlikeli olabilir. Housel'ın çaresi, kendi oyununuzu tam olarak bilmek ve yazıya dökmektir: ne için yatırım yaptığınızı, hangi zaman ufkunda yaptığınızı ve başkasının oyununa ait olduğu için neyi görmezden geleceğinizi. Pek az finansal karar sizi bu tek cümle kadar iyi korur.
Gerçek hayattan bir örnek
Gaziantep'te lojistik planlamacısı olan Oğuz, çocuklarının eğitimi ve otuz yıl sonraki emekliliği için birikim yapıyor. İş yerinde herkesin konuştuğu bir hisseyle bir meslektaşı parasını birkaç haftada ikiye katlayınca Oğuz, 150.000 liralık birikimini neredeyse oraya aktarıyordu. Sonra meslektaşının hangi oyunu oynadığını sordu: Her gün alım satım yapıyor, ay içinde satmayı planlıyor ve kaybetmeyi göze alabileceği parası var. Oğuz'un oyunu ise otuz yıl sürüyor. Aylık talimatına dokunmadı.
Nasıl kullanılır
- 1Oyununuzu tek cümleyle yazın: paranın ne için olduğu, ona ne zaman ihtiyaç duyacağınız ve ne kadar derin bir düşüşü bekleyerek atlatabileceğiniz.
- 2Birinin finansal hamlesini taklit etmeden önce onun zaman ufkunu ve ne kadarını kaybetmeyi göze alabileceğini sorun.
- 3Sizinkinden kısa bir oyun için üretilmiş fiyatları ve tavsiyeleri, ne kadar emin bir sesle söylenirse söylensin, görmezden gelin.