Kavram
Çeşitlendirme (Diversification)
Çeşitlendirme, birikiminizi aynı şeye bağlı olmayan birçok yatırıma dağıtarak tek bir çöküşün bütün portföyü batırmasını önlemektir.
Tek bir şirket hiç beklenmedik bir nedenle çökebilir: bir muhasebe skandalı, kaybedilen bir dava, birden satılmaz olan bir ürün. Bunun hangi şirketin başına geleceğini bilemezsiniz. O yüzden düzeni, bu olduğunda pek önemli olmayacak şekilde kurarsınız. Fikrin özü bu. Benjamin Graham savunmacı yatırımcıya on ile otuz arasında büyük ve mali açıdan sağlam şirket tutmasını önerir. Bunun nedeni her birinin garanti olması değildir. Birindeki yanılgı ötekilerin yanında küçük kalsın diye böyle yapılır. İşin püf noktası şu: çeşitlendirme kaç hisseniz olduğuyla değil, o hisseleri neyin hareket ettirdiğiyle ilgilidir. On banka hissesi, on ayrı bahisten çok tek bir bahse yakındır. Gerçek dağılım farklı sektörler, çoğu zaman farklı varlık türleri, bazen de farklı ülkeler demektir. Çeşitlendirme sizi hızlı zengin etmez. Telafisi olmayan o tek büyük kaybın ihtimalini düşürür. Bileşik getirinin çalışmaya devam etmesini sağlayan da budur.
Gerçek hayattan bir örnek
Murat, Manisa'da bir beyaz eşya fabrikasında mühendis. Yıllarca ikramiyelerini çalıştığı şirketin hissesine yatırdı, çünkü şirketi en iyi o tanıyordu. İhracat siparişleri düşünce önce fazla mesailer kaldırıldı, ardından hisse yüzde altmış değer kaybetti. Maaşı da birikimi de aynı habere bağlıydı. Artık kuralı basit: işvereninin hissesi birikiminin yüzde onunu geçmiyor. Gerisi farklı sektörlere yayılan düşük maliyetli bir endeks fonunda duruyor.
Nasıl kullanılır
- 1Her yatırımınızın neye bağlı olduğunu yazın: sektör, faiz, kur, tek bir ülkenin ekonomisi, hatta kendi işvereniniz. Aynı cevap tekrar ediyorsa dağılımınız göründüğü kadar geniş değildir.
- 2Hisse seçimini kendiniz yapıyorsanız Graham'ın ölçüsünü kullanın: farklı sektörlerden on ile otuz arası sağlam şirket. Bununla uğraşmak istemiyorsanız düşük maliyetli geniş bir endeks fonu bu dağıtımı sizin yerinize yapar.
- 3Tek bir şirkete, özellikle çalıştığınız şirkete, kaybettiğinizde hayatınızı değiştirmeyecek kadar pay ayırın. Birçok yatırımcı için bu sınır yüzde 5–10'dur.