Kavram
Rekabetten kaçmak
Rekabetten kaçmak, Thiel'in her şirket için koyduğu hedeftir: tescilli teknoloji, ağ etkileri, ölçek ekonomileri ya da marka sayesinde bir işte hiçbir firmanın yakın bir ikame sunamayacağı kadar iyi olmak ve böylece kârın rekabetle erimesini önlemek.
Thiel'in ekonomi anlayışı serttir: Tam rekabetçi bir pazarda hiçbir şirket uzun vadede ekonomik kâr elde edemez; çünkü her avantaj kopyalanır, her kâr marjı rekabetle aşağı çekilir. Değerli şirketler bu tuzaktan kaçabilenlerdir. Thiel onların kurduğu yapıya tekel der ve tekeli, yaptığı işte hiçbir firmanın yakın bir ikame sunamayacağı kadar iyi olan şirket diye tanımlar. Tekeli dört unsur kurar. Birincisi, alternatifinden en az on kat iyi tescilli teknolojidir; daha azı büyük ihtimalle küçük bir iyileştirme olarak görülür ve satması zordur. İkincisi ağ etkileridir: Ürün, kullanan insan sayısı arttıkça daha yararlı hâle gelir. Ama bu ancak ürün ilk küçük kullanıcı grubu için de değerliyse işler. Üçüncüsü, en güçlü hâlini yazılımda gösteren ölçek ekonomileridir; orada bir müşteriye daha hizmet vermenin maliyeti neredeyse sıfırdır. Dördüncüsü markadır. Thiel markanın tek başına ayakta duramayacağı konusunda uyarır: Güçlü bir marka, altındaki sağlam bir özün üzerinde durur. Kurucunun sorusu, bu dördünden hangisinin kendi şirketi için geçerli olduğudur. Dürüst cevap "hiçbiri" ise şirket rekabet ediyordur; Thiel'e göre de rekabet kaybedenlerin işidir.
Gerçek hayattan bir örnek
İstanbul'da üç firma aynı çatı tipi güneş enerjisi sistemlerini satıyordu ve aralarındaki fiyat savaşı kâr marjlarını neredeyse sıfıra indirmişti. Kayseri'de iki mühendisin kurduğu dördüncü bir şirket, bir çatıyı uydu görüntülerinden yaklaşık kırk dakikada ölçen bir yazılım geliştirdi. Rakipler aynı iş için bütün gün süren bir saha ziyareti yapıyordu. Yeni şirket her talebe aynı gün fiyat verdi, hiç indirim yapmadı ve iki yıl içinde üç rakibinin toplamından daha fazla sistem kurar hâle geldi.
Nasıl kullanılır
- 1Dördünden hangisini kurduğunuzu sorun: on kat iyi teknoloji, ağ etkileri, ölçek ya da marka. Cevabı yazın; hiçbiri değilse bunu dürüstçe kabul edin.
- 2Yüzde on değil, on kat iyileşmeyi hedefleyin. Küçük bir iyileştirme yalnızca bir iddiadır; büyük bir iyileştirme ise yeni bir kategori açar.
- 3İndirim savaşları gibi ancak parayla kazanılabilecek kavgalara girmeyin. O parayı, rekabeti anlamsız kılacak avantaja yatırın.