Kavram
Dış bakış
Dış bakış, bir tahmine taban oranından başlamaktır: Bu türdeki vakalar ne sıklıkla şu ya da bu şekilde sonuçlanıyor? Süper tahminciler önce bu orandan yola çıkar, vakanın kendine özgü yanlarına göre ayarı ancak ondan sonra yapar ve bu ayarı içgüdülerinin istediğinden küçük tutar.
İç bakış bu vakanın, bu şirketin, bu kişinin ayrıntılarından bir hikâye kurar; hikâyeler de ikna edicidir ve genellikle iyimserdir. Dış bakış ise vakanın hangi türe girdiğini ve o türün gerçekte nasıl sonuçlandığını sorar: Bu aşamadaki girişimlerin kaçı beş yıl ayakta kalıyor, tadilatların kaçı bütçe içinde bitiyor, unvan için bir görevi kabul edenlerin kaçı orada mutlu oluyor? Kahneman, insanların ellerinde bir hikâye olduğunda taban oranlarını ne kadar kolay göz ardı ettiğini ayrıntılı biçimde gösterir. Tetlock'un tahmincileri önce taban oranını kullandı, sonra iç bakışın tahminlerini yalnızca biraz kaydırmasına izin verdi. Sıra önemlidir: önce taban oranı, sonra hikâye.
Gerçek hayattan bir örnek
İkinci bir şube açmayı düşünen bir fırıncının iç bakışı güçlü: İlk dükkânı her sabah dolup taşıyor. Dış bakış ise başka bir tablo çiziyor: İkinci şube açan dört işletme sahibinden ikisi iki yıl içinde o şubeyi kapatmış. Bu bilgi fırıncının tahminini aşağı çekiyor ve yer ararken nereye baktığını değiştiriyor.
Nasıl kullanılır
- 1Bu vakanın hikâyesine girmeden önce, onun hangi tür vakalardan biri olduğunu adlandırın.
- 2O türün genellikle nasıl sonuçlandığını bulun, sonra oradan ayar yapın; ama içinizden geldiğinden daha az.