“'Tarafsız' bir tasarım diye bir şey yoktur.”

Neden söylendi

Richard Thaler ve Cass Sunstein bu cümleyi Dürtme'nin girişinde, seçim mimarlarını binaların mimarlarıyla karşılaştırdıkları bölümde kurar. Hemen öncesinde, yiyeceklerin diziliş biçiminin öğrencilerin ne yediğini belirlediği hayalî bir okul yemekhanesini anlatmışlardır. Cümle, kitabın temel iddiasının zeminini hazırlar: Seçenekleri düzenleyen kişi, niyet etsin ya da etmesin, seçimi zaten etkilemektedir.

Aslında ne anlama geliyor

Cümle rahat bir mazereti ortadan kaldırır. Form, menü, web sitesi ya da ofis düzeni tasarlayanlar çoğu zaman yalnızca seçenekleri sunduklarına, kararı ise başkalarına bıraktıklarına inanır. Thaler ve Sunstein her düzenlemenin bir şeyi kayırdığını savunur: ilk sırada ne olduğu, neyin önceden seçili geldiği, neye kolay ulaşıldığı. Bunu kabul ettiğinizde soru artık seçimleri etkileyip etkilememek değil, onları hangi yönde ve kimin yararına etkilemektir. Yazarların seçim mimarisi fikri bu temel üzerine kuruludur ve kamu politikası kadar gündelik küçük kararlar için de geçerlidir. Varsayılanı siz belirliyorsanız, sorumluluğu da sizindir.

Nasıl kullanılır

1. 1Sorumlu olduğunuz bir forma ya da sayfaya bakın ve neyi sessizce en kolay hâle getirdiğini sorun; sonra insanların gerçekten bunu seçmesini isteyip istemediğinize karar verin.
2. 2Bir varsayılan belirlediğinizde, onunla yaşayacak insanlara savunmak zorundaymışsınız gibi gerekçesini yazın. İzmir'de spor salonu işleten Burcu Hanım, üyelik formunda en pahalı paket yerine üyelerin en düzenli devam ettiği üç aylık paketi önceden seçili bırakır ve bu kararın gerekçesini yazıya döker.
3. 3Bir toplantıda hangi seçeneğin ilk sırada sunulduğuna dikkat edin ve bu sıranın bilinçli olarak mı seçildiğini, yoksa öylece mi devralındığını sorun.