Nasıl Zengin Olunur?
Ramit Sethi
I Will Teach You to Be Rich
Nasıl Zengin Olunur?, Ramit Sethi'nin kendi kendine işleyen bir kişisel finans sistemi kurmak için hazırladığı altı haftalık programdır. Kartlarınızı ve hesaplarınızı düzene sokar, bütçe yerine bilinçli bir harcama planı yazar ve aktarımları maaş gününe bağlarsınız; böylece birikim ve yatırım siz harcayamadan yerine gider. Ardından borcunuzu yazılı bir planla kapatır, her ay düşük maliyetli fonlara yatırım yaparsınız. Kitabın kuralı: Birikim ve yatırım payı ödendikten sonra sevdiğiniz şeylere bol keseden harcayın, sevmediklerinizde acımadan kesin.
Her kişisel finans kitabı bütçe yapmanızı söyler. Siz de birkaç tane yaptınız ve hepsini yarıda bıraktınız; çünkü bütçe, yapamayacağınız şeylerin listesidir. Sethi'nin kitabı bütçenin yerine bir makine koyar: Paranın nereye gideceğine bir kez karar verin, maaş günü taşıma işini bankaya bırakın ve kalanı suçluluk duymadan, hesap tablosuna bakmadan harcayın.
Kitabın özü
Sethi'nin sisteminde dört hareketli parça ve bir felsefe vardır. Felsefeye göre zengin bir hayatı siz tanımlarsınız, onu bilerek finanse edersiniz ve bu hayatı yürütmek ayda yaklaşık bir saat sürmelidir. Birinci parça bilinçli harcama planıdır: otuz satırlık bir bütçe yerine dört kaba kalem (sabit giderler, yatırımlar, birikim ve suçluluk duymadan harcama). İkincisi otomasyondur: Maaş gününe ayarlı düzenli talimatlar yatırım ve birikim tutarlarını siz görmeden taşır, her fatura otomatik ödemeyle ödenir. Üçüncüsü borç planıdır: Her bakiye faiziyle birlikte listelenir, faiz için pazarlık yapılır, çığ ya da kartopu yöntemi seçilir ve ek ödeme otomatiğe bağlanır. Dördüncüsü, her ay geniş kapsamlı, düşük maliyetli fonlara onları izlemeden yatırım yapmaktır. Sethi bunların çevresine ücret ve maaş pazarlığı için hazır konuşma metinleri ekler; bir de her şeyin fiyatını önemseyen cimrilik ile birkaç şeyin değerini önemseyen tutumluluk arasındaki ayrımı.
Kitap, Sethi'nin 2004'te Stanford'da başlattığı bir blogdan doğdu, 2009'da çok satanlar arasına girdi ve 2019'da güncel rakamlarla, okurun kendi zengin hayat tanımına daha çok ağırlık veren yeni bir baskıyla yeniden yayımlandı. Örnekleri ve ürünleri Amerikan; ama sistem (plan yapmak, otomatiğe bağlamak, borcu kapatmak, yatırım yapmak) her ülkede işler.
Kime göre
- Ders değil, işleyen bir sistem isteyen yirmili ve otuzlu yaşlarındakiler
- Bütçeleri tutmamış ve sorunun kendilerinde değil bütçede olduğundan şüphelenenler
- Kredi kartı borcu olan ve utanç yerine somut bir plan isteyen okurlar
Kime göre değil
- — Amerika dışında yaşayıp belirli hesap ve ürünlere ihtiyaç duyan okurlar; sistemi alın, ürün adlarını görmezden gelin
- — Bir yöntem yerine bir para felsefesi arayanlar; bunun için kitabı Housel'la birlikte okuyun
Ana dersler
01
Bilinçli harcama planı bütçenin yerini alır
Otuz kategori yerine dört kaba kalem: elinize geçen gelirin yarısı ile yüzde altmışı arasında sabit giderler, yaklaşık yüzde on yatırımlar, yüzde beş ile on arası birikim ve geriye ne kalırsa suçluluk duymadan harcama. İlk üçü belirlendikten sonra dördüncüsünü takip etmeden harcayabilirsiniz. Plan, yapabileceğiniz şeylerle başlar; bütçeler tutmazken onun ayakta kalmasının nedeni de budur.
Kocaeli'de bir ilkokul öğretmeni ile bir otobüs şoförü planlarını bir elektrik faturasının arkasına yazıyor: sabit giderler yüzde 60, yatırımlar yüzde 8, birikim yüzde 6, gerisi gönül rahatlığıyla harcanacak para. İlk kez bir cumartesi günü hiçbir şeye bakmadan ne kadar harcayabileceklerini biliyorlar; pazar akşamları paraya dair tartışmanın da konusu kalmıyor.
02
Maaş günü her şeyi otomatiğe bağlayın
İrade güvenilir bir para yöneticisi değildir; plan onsuz işlemelidir. Maaşın yattığı gün düzenli talimatlar yatırım ve birikim tutarlarını ayrı hesaplara taşır; her fatura otomatik ödemeye bağlıdır; kredi kartı ekstrenin tamamını otomatik olarak öder. Aktarımlar ayın birine değil maaş gününe ayarlanır, çünkü karşılıksız kalan bir talimat sessizce iptal edilir.
Erzurum'da bir polis memurunun maaşı ayın on beşinde yatıyor. Bir akşamını, ayın on beşi için düzenli talimatlar vermeye ayırıyor: yüzde 10'u başka bir bankadaki fona, yüzde 5'i kartı olmayan bir birikim hesabına. Faturalarını otomatik ödemeye, kredi kartını da ekstrenin tamamının otomatik ödenmesine bağlıyor. Altı ay sonra o akşamdan beri tek bir para kararı vermediğini fark ediyor; iki hesap da yine de büyümüş.
03
Borcu yazılı bir planla kapatın
Her borcu bakiyesi, faizi ve asgari ödemesiyle listeleyin. Bankayı arayıp daha düşük bir faiz isteyin ya da bakiyeyi daha ucuz bir ürüne taşıyın. Uygulayacağınız yöntemi seçin: önce en yüksek faizi ödeyen çığ ya da önce en küçük bakiyeyi ödeyen kartopu. Asgari ödemeleri ve hedef borca sabit bir ek ödemeyi otomatiğe bağlayın; hedef kapandığında bütün ödemeyi bir sonrakine aktarın. Son bakiyenin sıfırlandığı gün, o ödeme bir yatırım talimatına dönüşür.
Çanakkale'de bir kafe sahibi borçlarını ilk kez listeliyor: iki kredi kartı, kredili mevduat hesabı ve bir tedarikçi borcu; toplam 120.000 lira. İki kartın bankasından da daha düşük faiz istiyor, biri kabul ediyor. Çığ yöntemini seçiyor, faizi en yüksek karta her ay 5.000 lira sabit ek ödeme koyuyor ve bütün ödemeleri otomatik talimata bağlıyor. On dört ay sonra geriye yalnızca tedarikçi borcu kalıyor.
04
Sevdiğinize bol keseden harcayın, sevmediğinizde acımadan kesin
Çoğu insan her şeye biraz harcar ve hepsi için suçluluk duyar. Sethi'nin kuralı, sizi mutlu eden bir iki şeyin adını koymak ve onları hakkını vererek finanse etmektir: birikim ve yatırım ödendikten sonra kalan parayla ve hayatınıza hiçbir şey katmayan kalemlerden kısarak. Buradaki savurganlık genel değil, hedeflidir. Cimri her şeyin fiyatını önemser; tutumlu ise birkaç şeyin değerini önemser ve onlar için seve seve fazlasını öder.
Trabzon'da bir mimar, kendisi için önemli iki şeyin canlı müzik ve iyi koşu ayakkabıları olduğuna karar veriyor. Konser biletlerini fiyatına iki kez bakmadan alıyor; hiç gitmediği spor salonunu, ikinci dizi platformunu ve hazır yemek kutusu aboneliğini iptal ediyor. Toplam harcaması düşüyor ve geriye kalandan daha çok keyif alıyor.
Bugün dene
Bilinçli harcama planınızı dört rakamla yazın (sabit giderler, yatırımlar, birikim ve suçluluk duymadan harcama), ardından yatırım tutarı için bir sonraki maaş gününe ayarlı bir düzenli talimat verin.
Hızlı kontrol
Bilinçli harcama planı bütçeden nasıl ayrılır?
Aktarımlar neden ayın birine değil de maaş gününe ayarlanmalı?
Seçme alıntılar
“Sevdiğiniz şeylere bol keseden harcayın, sevmediğiniz şeylerde masrafları acımadan kesin.”
“Zengin olmada en önemli tek etken, odadaki en zeki kişi olmak değil, işe başlamaktır.”