Kavram
Uyarlanabilir Organizasyon (Adaptive Organization)
Uyarlanabilir organizasyon, her hatayı ona yol açan sürece kadar izleyip o nedeni düzelterek süreçlerini mevcut koşullara göre ayarlayan ve böylece hızı kaosa değil öğrenmeye dönüştüren şirkettir.
Eric Ries'in «Yalın Girişim» kitabındaki tespit net. Küçük partilerle, sık sürümlerle ve sürekli deneylerle hızlı çalışan bir ekip daha sık hata yaşar. Bu, yöntemin çöktüğünü göstermez; hızın bedelidir. Uyarlanabilir organizasyonu ayıran şey, hatadan sonra ne yaptığıdır. Temel aracı Toyota'dan gelen 5 Neden (Five Whys) yöntemidir. Sorunun neden çıktığını sorarsınız, sonra onun neden çıktığını; bir kişiye değil bir sürece ulaşana kadar devam edersiniz. Ardından her katmana zararla orantılı yatırım yaparsınız. Küçük bir aksaklığa küçük düzeltmeler, ciddi bir kesintiye ciddi yatırım düşer. Bu, doğal bir hız ayarı gibi çalışır: Sorunların biriktiği yerde yavaşlar, işlerin yolunda gittiği yerde hızlanırsınız. Ancak yalnızca suçlama olmadan işler. İnsanlar ceza korkusu duyduğu an sorunları saklar ve öğrenme durur.
Gerçek hayattan bir örnek
İstanbul'da küçük bir e-ticaret ekibi, %15'lik bir kampanya kodunu yanlışlıkla %50 olarak yayına alır ve kırk sipariş zararına gider. Neden? Stajyer yüzde alanını yanlış doldurmuştur. Neden? Panelde ikinci bir onay adımı yoktur. Neden? Kampanya süreci hiç yazıya dökülmemiştir. Kimse stajyeri suçlamaz. Ekip kodu kapatır, panele ikinci onay ekler ve yarım sayfalık bir kampanya kontrol listesi hazırlar.
Nasıl kullanılır
- 1Bir şey bozulduğunda ilgili kişileri toplayın ve beş kez "neden?" diye sorun. Cevap bir kişiyi değil bir süreci gösterene kadar durmayın.
- 2Ortaya çıkan her katmanda zararla orantılı bir düzeltme yapın. Küçük zarara küçük adım atın, büyük zarar için gerçek yatırımı göze alın.
- 3İlk hataya hoşgörüyle yaklaşın. Aynı hata tekrarlanırsa bunu, düzeltilmesi gerekenin insanlar değil süreç olduğuna dair bir sinyal sayın.