Kavram
Sermaye Piyasası Türü (Capital Market Type)
Sermaye piyasası türü, Cal Newport'un kariyer alanlarını ikiye ayırdığı ölçüttür: kazanan her şeyi alır piyasasında tek bir beceri neredeyse her şeyi belirler, açık artırma piyasasında ise farklı alıcılar farklı nadir beceri bileşimlerine teklif verir.
Hangi becerilerinizin nadir ve değerli olduğunu bilmek resmin yalnızca yarısıdır. Diğer yarısı, alanınızın puanı nasıl tuttuğudur. Kazanan her şeyi alır piyasasında (winner-take-all) tek bir sermaye türü neredeyse her şeyi belirler ve herkes onun için yarışır. Newport'un örneği senaryo yazarlığıdır: senaryo mükemmel değilse ne kadar iyi ilişki kurduğunuzun hiçbir önemi yoktur. Böyle bir alanda doğru strateji, o tek beceriyi bulmak ve bilinçli pratiğinizi ona yöneltmektir. Açık artırma piyasasında (auction market) ise birçok sermaye türü ve birçok alıcı vardır. Her alıcı farklı bir karışıma teklif verir. Danışmanlar, ürün yöneticileri ve kurucular çoğu zaman az kişide bulunan bir bileşim sayesinde değer görür. Emeğin boşa gitmesi genellikle türü yanlış okumaktan kaynaklanır. Tek beceriye dayalı bir alanda yan becerilere dağılabilirsiniz. Bileşimi ödüllendiren bir alanda da tek bir beceride gereğinden fazla derinleşebilirsiniz. Önce piyasanın türünü belirleyin, sonra sermaye biriktirin.
Gerçek hayattan bir örnek
Elif, Kadıköy'de konservatuvar sınavına hazırlanan bir piyanist. Akşamlarını sosyal medyada takipçi kazanmaya ayırıyordu. Oysa jüri yalnızca nasıl çaldığını dinliyor; bu, kazanan her şeyi alır piyasasının ta kendisi. Ağabeyi Kerem ise bir lojistik şirketinde çalışıyor. Gümrük mevzuatı, SQL ve Almanca bilgisini birleştirdiği için üç ayrı şirketten teklif aldı. Elif saatlerini etüde, Kerem de bileşimini güçlendirmeye ayırınca ikisi de doğru piyasada oynamaya başladı.
Nasıl kullanılır
- 1Alanınızda en başarılı olanlara bakın: hepsi aynı beceride mi öne çıkıyor, yoksa her biri farklı bir karışım mı getiriyor? Cevap, piyasanızın türünü gösterir.
- 2Kazanan her şeyi alır piyasasındaysanız sonucu belirleyen tek beceriyi adlandırın ve pratik saatlerinizin büyük kısmını ona ayırın.
- 3Açık artırma piyasasındaysanız alıcılarınızın bir arada nadiren gördüğü iki ya da üç beceri seçin ve bu bileşimi bilinçli olarak inşa edin.