Kavram
Meydan Okuma Tepkisi
Meydan okuma tepkisi, bedenin zor bir iş için enerji seferber ederken kan damarlarının görece açık kaldığı ve performansı destekleyen bir stres tepkisidir. Bedenin zarara hazırlandığı tehdit tepkisinin karşıtıdır; hangisinin ortaya çıkacağı büyük ölçüde kaynaklarımızı talebe karşı nasıl tarttığımıza bağlıdır.
Bu ayrım Jim Blascovich ve Wendy Berry Mendes gibi psikologların araştırmalarından gelir; Kelly McGonigal onu The Upside of Stress'in merkezine koyar. İki tepki de kalp atışını hızlandırır. Tehdit hâlinde kan damarları daralır, duygusal ton korku ve kendinden şüphedir. Meydan okuma hâlinde ise kalp güçlü pompalarken damarlar daha açık kalır; beyne ve kaslara daha çok kan ulaşır ve insanlar kendini odaklanmış, hatta istekli hisseder. Sınavlar, müzakereler ve topluluk önündeki görevler üzerine yapılan çalışmalar, meydan okuma hâlindeki insanların genellikle daha iyi performans gösterdiğini bulur. İkisi arasındaki geçiş, talepleri kaynaklarla tartan hızlı bir değerlendirmeye dayanır: beceri, hazırlık, zaman ve destek. Bu da onu kısmen eğitilebilir kılar. Zor bir işten önce kaynakları sıralamak, iyi atlatılmış benzer durumları hatırlamak ve uyarılmışlığı tehlike değil enerji olarak okumak bedeni meydan okumaya doğru iter. Bulgular çoğunlukla laboratuvar görevlerinden gelir; meydan okuma hâli başarıyı garanti etmez, olasılığı artırır.
Gerçek hayattan bir örnek
Kocaeli'de bir belediyeye ihale sunumu yapmadan önce bir proje mühendisi, sayfanın soluna toplantının taleplerini, sağına da kaynaklarını yazıyor: saha etüdü, teklifi fiyatlandıran meslektaşı, prova ettiği sorular. Salona yine güm güm atan bir kalple giriyor, ama onu hazırlık olarak okuyor ve en zor soruyu ilk sıraya alıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Baskılı bir işten önce talepleri ve kaynakları yan yana yazın.
- 2Üstesinden geldiğiniz benzer bir durumu ve orada işe yarayan şeyi hatırlayın.
- 3Hızlı çarpan kalbi bir tehlike işareti olarak değil, iş için enerji olarak okuyun.