Kavram
Yaratıcı Tekel (Creative Monopoly)
Yaratıcı tekel, alternatiflerinden o kadar iyi bir şey sunan bir şirkettir ki müşterilerin önünde yakın bir ikame kalmaz; bu da ona kalıcı kâr elde etme ve bu kârı uzun vadeli işlere yatırma imkânı verir.
İktisat kitapları tam rekabeti ideal gibi anlatır. Peter Thiel ve Blake Masters ise «Sıfırdan Bire»de onu bir tuzak olarak görür. Birbirinin aynısını satan çok sayıda firma olduğunda fiyatlar maliyete yaklaşır, kâr erir ve herkes hayatta kalmakla meşgul olur. On yıl sonrasını düşünecek vakit kalmaz. Yaratıcı tekel bunun alternatifidir. Rakiplerin önünü kesen bir kartel ya da devlet korumasındaki bir şirket değildir. Başkalarının henüz yetişemediği bir şey inşa etmiş bir şirkettir ve kârıyla araştırmayı, iyi maaşları ve sabrı finanse eder. Zor olan, pazarı dürüstçe tanımlamaktır. Tekeller pazarlarını genişletip küçük ve zararsız görünmeye çalışır. Rekabetin içindekiler ise pazarı daraltıp özgün görünmek ister: "Beşiktaş'ın tek glütensiz Japon pastanesi." Test basittir: Siz ortadan kalksanız müşterileriniz ne kullanırdı? Cevap uzun bir listeyse rekabet ediyorsunuz demektir.
Gerçek hayattan bir örnek
Selin, Moda'da çocuklar için bir robotik atölyesi açtı ve kendini "Kadıköy'ün tek LEGO tabanlı robotik kursu" diye tanıttı. Velilere çocuklarını başka nereye gönderebileceklerini sorduğunda cevaplar art arda geldi: satranç, yüzme, kodlama uygulamaları, hafta sonu bilim kulüpleri. Gerçek pazarı çocuk etkinlikleriydi ve bu pazar kalabalıktı. Selin kimsenin sunmadığı bir şeye yöneldi: Dönem sonunda çocukların yaptığı robotları belediye fuarında sergilemek. Bekleme listesi iki ayda doldu.
Nasıl kullanılır
- 1Yarın ortadan kalksanız müşterilerinizin ne kullanacağını yazın. Excel tabloları, serbest çalışanlar ve hiçbir şey yapmamak da bu listeye dahil. Bu liste gerçek pazarınızdır.
- 2İki çarpıtmayı kontrol edin: Küçük görünmek için pazarı mı şişiriyorsunuz, yoksa özgün görünmek için sıfat mı yığıyorsunuz? Tanımı sade kelimelerle yeniden yazın.
- 3En yakın ikameden en az on kat iyi yaptığınız tek bir şeyi adlandırın. Bulamıyorsanız büyümeden önce emeğinizi oraya verin.