Kavram
Adil Süreç (Fair Process)
Adil süreç, bir karardan etkilenen kişilerin görüşleri gerçekten dinlendiğinde, kullanılan ölçütleri gördüğünde ve sonucun gerekçesini anladığında, katılmadıkları bir karara bile bağlanabildiği ilkesidir.
Önemli kararların çoğu tek kişilik değildir: bir işe alım, bir taşınma, kapatmak istediğiniz bir proje. Sonucu başkaları da yaşar ve bazıları karşı çıkar. Herkesi ikna edemezsiniz. Ama karara giden yolu onların da saygı duyacağı bir yola dönüştürebilirsiniz. Chip ve Dan Heath, Decisive kitabını tam bu noktada kapatır. Dayandıkları kaynak, Dan Lovallo ile Olivier Sibony'nin binden fazla şirket kararını inceleyen çalışmasıdır. Bu çalışmaya göre sürecin kalitesi, sonuçları analizin derinliğinden çok daha iyi öngörüyordu. Adil süreç iki iş görür. Önce kararı iyileştirir, çünkü farklı bakışlar tek bir kişinin kaçırdığı seçenekleri ve riskleri görünür kılar. Sonra kararı korur, çünkü erken danışılan ve dürüst gerekçe duyan kişiler sonucu yeniden tartışmaya açmaz. Tersini hepimiz biliriz: "bitti" diye duyurulan, "bana güvenin" diye savunulan ve aylarca sessizce baltalanan kararlar. Dinlenmek, haklı çıkmakla aynı şey değildir ve çoğumuz bu farkı sezeriz.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da 40 kişilik bir yazılım şirketinin kurucusu Murat, ofise gelmeyi haftada üç gün zorunlu yapmak istiyor. Kararı duyurmadan önce ekiplerle tek tek görüşüyor. Ölçütlerini de açıkça söylüyor: yeni çalışanların hızlı öğrenmesi ve toplantı yükü. Topladığı itirazların ardından üç yerine iki günde karar kılıyor. Gerekçesini yazılı olarak paylaşıyor ve altı ay sonra verilere bakıp kararı gözden geçireceğini belirtiyor. Karşı çıkan geliştiriciler bile kurala uyuyor, çünkü kendi itirazlarını kararın içinde görüyorlar.
Nasıl kullanılır
- 1Karar verilmeden önce etkilenen kişilerden seçeneklerini ve kaygılarını isteyin. Bunu duyurudan sonra değil, öncesinde yapın.
- 2Ölçütlerinizi açıkça söyleyin: neyi öne aldığınızı ve neyden vazgeçtiğinizi belirtin. Böylece tartışma niyetiniz üzerine değil, ödünleşim üzerine döner.
- 3Son kararı gerekçesiyle birlikte açıklayın. Hangi itirazları tarttığınızı ve hangi durumda kararı yeniden ele alacağınızı da paylaşın.