BookYol

Kavram

Finansal Zekâ (Financial IQ)

Finansal zekâ, belirli bir fırsatı nasıl para kazandırdığını ve nasıl para kaybettirdiğini sade kelimelerle anlatabilecek hâle gelene kadar inceleme alışkanlığıdır.

Robert Kiyosaki'nin iki baba hikâyesi ilk bakışta parayla ilgili görünür. Dikkatli okuyunca asıl farkın görme biçiminde olduğu anlaşılır. Zengin babası bir işletmeye, bir binaya ya da bir ticarete bakıp paranın içinde nasıl dolaşacağını izleyebiliyordu: nereden giriyor, nereden sızıyor, neyin yolunda gitmesi gerekiyor. Yoksul babası çok iyi eğitim almıştı ama kimse ona bunu öğretmemişti. Kiyosaki bu beceriye finansal zekâ der. Onu doğuştan gelen bir yetenek olarak değil, sonradan inşa edilen bir alışkanlık olarak görür. Finansal zekâ genel tavsiyeler biriktirerek gelişmez, gerçek durumları tek tek inceleyerek gelişir. Bu yüzden maaşınızın büyüklüğüyle ya da diplomanızla ölçülmez. Bir fırsatı ne kadar derinden okuyabildiğinizle ölçülür. İşe yarayan test basittir: Bir fırsatın nasıl para kaybettirdiğini anlatamıyorsanız, sunum ne kadar ikna edici olursa olsun onu henüz anlamamışsınız demektir. Finansal zekâ kârı garanti etmez. Sağlam bir anlaşmayı, sağlam görünen bir hikâyeden ayırmanızı sağlar.

Gerçek hayattan bir örnek

Kadıköy'de bir arkadaşı, Elif'e 150.000 liraya küçük bir sahafın yarı ortaklığını teklif ediyor. Elif cevap vermeden önce bir hafta sonunu buna ayırıyor. Önce gelir tarafını yazıyor: günde ortalama kaç kitap satılıyor, kafe köşesi ne kadar getiriyor. Sonra kayıp tarafını yazıyor: kira artışı, internetteki fiyat baskısı, ortağın bir gün bırakıp gitmesi. Hesap derinleştikçe bütün kârın, sözleşmesi bir yıl sonra biten dükkânın kirasına bağlı olduğunu görüyor. İmzadan önce ev sahibiyle görüşmek istiyor. O hafta sonu, finansal zekânın ta kendisi.

Nasıl kullanılır

  1. 1Üzerinde düşündüğünüz gerçek bir fırsatı seçin; bu bir yan iş, kiralık bir daire ya da bir hisse olabilir. Paranın tam olarak nereden geleceğini tek paragrafta yazın.
  2. 2İkinci paragrafta bu fırsatın size nasıl para kaybettirebileceğini yazın: maliyetler, gecikmeler, ters gidebilecekler ve dayandığınız varsayımlar. Bu paragrafı dolduramıyorsanız karar vermeden önce incelemeye devam edin.
  3. 3Alıştırmayı her ay yeni bir durumla tekrarlayın. Notlarınızı daha sonra gerçekte olanlarla karşılaştırın.