Kavram
Olgunluk Süreci (Maturity Continuum)
Olgunluk süreci, Stephen Covey'nin kişisel gelişimi birbirinin üzerine kurulan üç aşamada tarif ettiği modeldir: bağımlılık ("başkaları halletsin"), bağımsızlık ("ben hallederim") ve karşılıklı bağımlılık ("birlikte daha iyisini yaparız").
Covey her aşamayı bir paradigma olarak ele alır. Paradigma, sonuçların sorumluluğunu kimde gördüğünüzü belirleyen bakıştır. Bağımlılıkta sonucun nedeni dışarıdadır: patron, ekonomi ya da eş. Bağımsızlıkta sorumluluğu üstlenirsiniz. Covey buna ilk üç alışkanlığın kazandırdığı "kişisel zafer" der. Karşılıklı bağımlılıkta ise kendi gücünüzü başkalarınınkiyle birleştirirsiniz. Bu, 4–6. alışkanlıkların "toplumsal zafer"idir. 7. alışkanlık da hepsini yeniler. Asıl iddia şudur: Basamak atlanamaz. Bağımsızlığı oturmamış birinin ekip çalışması, kılık değiştirmiş bağımlılıktır ve ya yapışmaya ya suçlamaya döner. Bağımsızlık da zirve değildir. "Kendi yağıyla kavrulan insan" hikâyesi ne kadar alkış alsa da aile, ekip ve şirket gibi en zor sonuçlar "biz" gerektirir. Dürüst bir not ekleyelim: Aynı kişi işte bağımsız, parada bağımlı olabilir. Aşamalar alan alan değişir.
Gerçek hayattan bir örnek
İstanbul'da bir lojistik firmasında muhasebe uzmanı olan Selin, ay sonu kapanışı her geciktiğinde satış ekibini suçluyordu. Önce kendi payına düşeni ele aldı. Bir kontrol listesi kurdu ve kendi kalemlerini ayın 28'inde bitirmeye başladı. Kapanış yine iki gün kayıyordu, çünkü faturalar geç geliyordu. Bu kez suçlamak yerine satış müdürüne ortak bir fatura takvimi önerdi. Üç ay sonra kapanış zamanında yapılıyordu. "Biz" işe yaradı, ama ancak "ben" sağlamlaştıktan sonra.
Nasıl kullanılır
- 1Bir alan seçin (iş, para ya da bir ilişki). Orada kötü bir sonucu açıklarken kurduğunuz cümleyi yazın. Cümle "Onlar…" diye başlıyorsa bağımlılığa, "Ben…" diye başlıyorsa bağımsızlığa, "Biz…" diye başlıyorsa karşılıklı bağımlılığa işaret eder.
- 2Cümleniz "onlar"la başlıyorsa, o durumda kontrol ettiğiniz tek bir şeyi bulun. Başkasından bir şey istemeden önce bir hafta boyunca onu sahiplenin.
- 3"Ben" zemininiz zaten sağlamsa, tek başınıza ulaşamayacağınız bir sonucu belirleyin. Ardından ilgili kişiye somut bir ortak anlaşma önerin.