BookYol

Kavram

Zihin kullanım kılavuzu

Zihin kullanım kılavuzu, kendi zihninize dair dokuz kısa sorudan oluşan tek bir sayfadır. Her soru psikolojideki bir bulguya dayanır ve bir tepki ya da karar geldiği anda bir saniyede sorulabilir. BookYol'un Zihnini Anla Yol'u bu sayfayı on iki günlük Durak'la adım adım kurar.

Dokuz soru ve her birinin ardındaki fikir şöyle: (1) Yanıtı hangi sistem verdi? Bu yanıt Daniel Kahneman'ın Sistem 1 dediği hızlı ve kendinden emin düşünceden mi geldi, yoksa üzerinde mi düşünüldü? (2) Fil ne istiyor? Jonathan Haidt'in benzetmesinde fil, zihnin otomatik ve duygusal tarafıdır; bilinçli binici onunla girdiği tartışmayı nadiren kazanır. Bu yüzden asıl soru, filin bunun yerine neyle karşılaşması gerektiğidir. (3) Tam olarak ne hissediyorum? Daniel Goleman'ın duyguya ad koyma çağrısı. (4) Kafamda hangi hikâyeyi kurdum ve yanıldığımı anlamak için neyi bilmem gerekirdi? Kahneman'ın "gördüğün, var olanın tamamıdır" uyarısı. (5) Bu, kendi mutluluğuma dair bir tahmin mi ve bu durumu zaten yaşayan kim var? Daniel Gilbert'in o durumdaki birine sorma önerisi. (6) Neye alışacağım, ne beni yıpratmayı sürdürecek? Hedonik alışma. (7) Önümdeki saat için net bir hedefim, hızlı bir geri bildirimim ve doğru düzeyde bir zorluğum var mı? Mihaly Csikszentmihalyi'nin akış koşulları. (8) Bu olayla benim yanıtım arasında bir duraklama var mı? (9) Bu durum benden ne istiyor? Viktor Frankl'ın anlam sorusunu tersine çevirmesi. Sayfanın okunacağı sabit bir saat olmalıdır, çünkü tepki anı hızlı sisteme aittir ve kimse o anın içinde bir kontrol listesini hatırlamaz; bu işi iki dakikalık günlük bir kontrol görür. Kılavuz kimseyi rasyonel biri yapmaz. Yalnızca biraz daha erken davranmanızı sağlar: refleksten bir dakika sonra değil, bir saniye önce.

Gerçek hayattan bir örnek

Konya'da bir lise öğretmeni dokuz soruyu bir karta yazıyor ve her sabah ilk zil çalmadan önce okuyor. Bir ay içinde bir sınıfa verdiği en sert yanıtların kötü uyuduğu günlere denk geldiğini fark ediyor. Tayin başvurusu yapmadan önce, okul değiştirmiş bir meslektaşına bu değişikliğin nasıl geçtiğini soruyor. Bir veli şikâyet ettiğinde de yanıtını bir nefes kadar bekletmeye başlıyor.

Nasıl kullanılır

  1. 1Dokuz soruyu bu akşam, her satıra bir tane olmak üzere kendi sözcüklerinizle yazın.
  2. 2Onları okumak için bir saat ve bir yer belirleyin; hatırlamanıza bağlı kalan bir sayfa işe yaramaz.
  3. 3Dört hafta boyunca hiçbir şeyi değiştirmeyin; tek bir tepkiye göre değil, bütün aya göre değerlendirin.