Kavram

Prototip Deneyimler (Prototype Experiences)

Prototip deneyim, olası bir yaşam ya da kariyer yolunu küçük, ucuz ve gerçek bir denemeyle yaşayarak, ona zaman, para ve kimlik bağlamadan önce gerçekte nasıl hissettirdiğini görmenizi sağlayan yöntemdir.

Stanford'da yaşam tasarımı dersi veren Bill Burnett ve Dave Evans bu alışkanlığı ürün tasarımından ödünç alır: Pahalı olan inşa edilmeden önce dokunabileceğiniz kaba bir sürüm yapılır. Bir hayat değişikliğinde bu kaba sürüm bir deneyimdir. O işi yapan birinin yanında bir gün geçirmek, üç haftalık bir akşam kursuna katılmak ya da on gerçek kullanıcıya ulaşan minik bir yan proje kurmak bunun örnekleridir. Amaç, seçeneğin doğru olduğunu kanıtlamak değildir. Amaç, tahminlerin yerine kanıt koymaktır. Hayal gücü bir işin gündelik hâlini öngörmekte zayıftır, çünkü parlak anları canlandırır ve sıradan salı öğleden sonralarını atlar. Prototip sizi durumun içine sokar. Sıkılma, enerji ve merak orada dürüstçe ortaya çıkar. Her deneme ucuzdur ve istediğiniz an bitebilir. Bu yüzden hayal kırıklığı yaratan bir sonuç başarısızlık sayılmaz. Size beş yıl yerine bir cumartesiye mal olan bir bilgidir.

Gerçek hayattan bir örnek

Kadıköy'de bir bankada kredi analisti olarak çalışan Deniz, yıllardır kendi kahve dükkânını açmayı düşünüyordu. İstifa etmek yerine iki hafta sonu bir mahalle kahvecisinde gönüllü barista olarak çalıştı. Ardından bir semt pazarında tek günlük bir tezgâh açtı. Kahve demlemeyi ve müşterilerle sohbeti sevdi. Sabah altıda tezgâh kurmak ve stok hesabı ise onu yordu. Şimdi hafta sonları kahve atölyeleri düzenliyor. Bu, hayalinin denemeden önce aklına hiç gelmeyen bir sürümü.

Nasıl kullanılır

1Sürekli hayalini kurduğunuz bir seçeneği belirleyin ve onunla ilgili yanıtını en çok merak ettiğiniz tek soruyu yazın; örneğin “Bu işin gündelik hâlinden keyif alır mıyım?”
2Bu soruyu bir hafta sonunda ya da birkaç haftada yanıtlayacak en ucuz deneyimi tasarlayın. Bir uygulayıcının yanında bir gün geçirebilir, kısa bir kursa katılabilir ya da minik bir proje başlatabilirsiniz.
3Deneyimin ardından size neyin enerji verdiğini, neyin sizi yorduğunu not edin. Sonra daha büyük bir prototip kurmaya, seçeneği değiştirmeye ya da bırakmaya karar verin.