Kavram
Sorunlu Davranışın Beş Aşaması
Sorunlu davranışın beş aşaması, The Courage to Be Happy'nin tekrarlanan yanlış davranışı bir aidiyet arayışı olarak okuduğu Adlerci şemadır: hayranlık talebi, ilgi çekme, güç savaşı, intikam ve yetersizliği sergileme; her aşama, bir öncekinin grupta yer kazandıramadığı yerde başlar.
Kishimi ve Koga, ilk kitabın 'nedenler değil amaçlar' sorusunu sınıfa taşır. Dersi sürekli bölen bir öğrenci için öğretmen bunun nasıl durdurulacağını sorar; kitap ise bunun ne kazandırdığını sorar. Cevap: Sıradan bir yer ulaşılmaz göründüğünde grupta özel bir yer edinmek. İlk aşamada kişi övülmek için kusursuz olmaya çalışır. Övgü gelmezse ilgi peşine düşer, palyaço ya da baş belası olur. O da yetmezse sırf karşı çıkmak için karşı çıktığı bir güç savaşına girer, ardından kendisine yer vermeyenleri incitmeye, yani intikama yönelir. Son aşamada kimse bir şey beklemesin diye umutsuz olduğunu kanıtlar. Pratik sonuç şudur: Alışılmış tepkiler amacı besler. Azar ilgiyi verir, tartışma kavgayı kabul eder. İşe yarayan, yemi sakince geri çevirip gerçek bir sorumluluk ve katkının fark edilmesiyle sıradan bir yer sunmaktır. Şema, eğitimci Rudolf Dreikurs'un 'hatalı amaçlar' modeliyle bilinen bir Adler geleneğine aittir; dayanağı kontrollü araştırmalardan çok uygulamadır, bu yüzden bir teşhis değil, bir mercektir.
Gerçek hayattan bir örnek
Mersin'de bir çağrı merkezinde ekip lideri olan Halil Bey, her vardiya toplantısını esprileriyle bölen bir temsilciyle tartışmayı bıraktı. Toplantıdan sonra ona, yeni gelenler için zor müşteri görüşmelerinden kısa bir eğitim hazırlamasını teklif etti. Temsilci teklifi kabul etti ve bir ay içinde toplantılardaki bölünmeler belirgin biçimde azaldı.
Nasıl kullanılır
- 1Tekrarlanan bir davranışın nasıl durdurulacağını sormadan önce, grupta hangi yeri kazanmaya çalıştığını sorun.
- 2Davranışın beş aşamadan hangisine en çok benzediğini not edin ve o aşamanın istediği tepkiyi vermeyin.
- 3Kişiye gerçek bir sorumluluk verin ve performansı değil, gruba katkısını fark edin.