Kavram
Thiel Yasası (Thiel's Law)
Thiel Yasası, Peter Thiel'in yarı şaka yollu kendi adını verdiği, temelinde hata yapılmış bir girişimin sonradan düzeltilemeyeceğini söyleyen kuraldır; bu yüzden kurucu ortak seçimi ile mülkiyet, kontrol ve ücret paylaşımı her şeyden önce netleştirilmelidir.
Thiel bu kuralı «Sıfırdan Bire» kitabında göz kırparak kendi adıyla anar. Ama mesele ciddidir ve kıyamet senaryosuyla değil, zamanlamayla ilgilidir. İlk kararlar şunlardır: şirketi sizinle kimin kurduğu, kimin neye sahip olduğu, kimin karar verdiği ve kimin nasıl ücret aldığı. Bu kararlar hukuki belgelere, günlük alışkanlıklara ve ilişkilere işler. Sonraki her işe alım ve her yatırım turu bunların üstüne kurulur; dipteki çatlak iyileşmez, yukarı doğru yayılır. Thiel üç şeyi birbirinden ayırır: - **Mülkiyet:** hisseyi kimin tuttuğu. - **Zilyetlik:** şirketi günlük olarak kimin yürüttüğü. - **Kontrol:** resmi yönetimin, genellikle yönetim kurulunun, kimde olduğu. Bunlar birbirinden koptuğunda çatışma kaçınılmazdır. Thiel kurucu ortak seçimini evliliğe benzetir. Ortak geçmiş ve birlikte gerçekten nasıl çalıştığınız, yetenekten daha belirleyicidir. Bu konuları başta çözmek ucuzdur. Sonra çözmek ise dostluklara, paraya, bazen de şirketin kendisine mal olur.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de iki arkadaş, kafelere çekirdek kahve tedarik eden bir girişim kurar ve hisseleri el sıkışarak yarı yarıya böler. Birkaç ay sonra Deniz işini bırakıp tam zamanlı çalışmaya başlar, Emre ise hâlâ yalnızca hafta sonları uğrar. Hak ediş takvimi yoktur, son kararı kimin vereceği de belirsizdir. Bir yatırımcı ilgi gösterdiğinde şartlarda anlaşamazlar ve yarı zamanlı ortak her şeyin yarısına sahiptir. İlk gün yazılmış dört yıllık bir hak ediş planı ve net bir rol paylaşımı olsaydı, bu konuşma bir öğleden sonra biterdi.
Nasıl kullanılır
- 1Kod yazmadan ya da para almadan önce ortaklarınızla üç soruyu yazılı olarak yanıtlayın: kim neye sahip, kim neye karar veriyor ve herkes nasıl ücret alıyor.
- 2Hisseleri bir hak ediş (vesting) takvimine bağlayın; dört yıl ve bir yıllık bekleme süresi (cliff) yaygındır. Böylece mülkiyet, ilk günün heyecanını değil gerçek bağlılığı izler.
- 3Kurucu ekibi tam zamanlı, yönetim kurulunu küçük tutun. Tam bağlanamayacak birini kurucu ortak yapmak yerine danışman ya da dış destek olarak konumlandırın.