Kavram
Zaman Ufku (Time Horizon)
Zaman ufku, bir birikimi gerçekten harcamanız gereken güne kadar geçecek yıl sayısıdır ve o paranın ne kadar hisse senedi riski taşıyabileceğini cesaretinizden çok bu süre belirler.
Burton Malkiel, «A Random Walk Down Wall Street» kitabında ilk bakışta basit görünen ama planlamayı değiştiren bir tespit yapar. Hisse senedi riski, hissenin sabit bir özelliği değildir. Bu risk büyük ölçüde onu ne kadar süre elde tuttuğunuza bağlıdır. Geniş bir borsa endeksi tek bir yılda sert yükselebilir ya da üçte bir değer kaybedebilir. Yirmi yıllık dönemlerde ise yıllık ortalama getirilerin aralığı tarihsel olarak çok daha dar kalmış ve çoğunlukla pozitif olmuştur. Bu yüzden asıl soru "Ne kadar cesurum?" değil, "Bu paraya ne zaman ihtiyacım olacak?" sorusudur. On sekiz ay sonra lazım olacak parayı borsaya koymak risklidir, çünkü düşüş tam nakde ihtiyaç duyduğunuz ana denk gelebilir ve sizi dipte satmaya zorlayabilir. Yirmi beş yıl sonrasına ayrılmış paranın ise birkaç çöküşü atlatacak zamanı vardır. Aynı kişinin birden fazla zaman ufku olabilir, bu yüzden parayı ruh halinize göre değil, vadesine göre bölün. Geçmiş, olası sonuçların aralığını daraltır ama garanti vermez.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da mühendis olarak çalışan Kerem'in 600.000 TL birikimi var. Bunun 200.000 TL'si önümüzdeki yaz alacağı arabanın peşinatı, kalanı ise kızının on iki yıl sonraki üniversite masrafları için. İlk aklına gelen, hepsini bir endeks fonuna yatırmaktı. Parayı vadeye göre ayırınca peşinatı para piyasası fonuna, kalanını geniş bir hisse endeksine yönlendiriyor. Sonbaharda borsa yüzde 20 düştüğünde peşinat yerinde duruyor. Üniversite parasının ise toparlanmak için on yılı aşkın zamanı var.
Nasıl kullanılır
- 1Her birikim kaleminizi, ona gerçekten ihtiyaç duyacağınız yılla birlikte bir listeye yazın.
- 2Üç yıldan kısa vadeli parayı nakitte ya da kısa vadeli araçlarda tutun. Üç ile on yıl arası için karışım kullanın, on yıl ve üzerini ağırlıklı olarak geniş hisse endekslerine ayırın.
- 3Bir hedefin tarihi yaklaştıkça o kalemi her yıl biraz daha güvenli araçlara kaydırın, çünkü zaman ufku her yıl kısalır.
