Kavram
Şeffaflık Varsayımı
Şeffaflık varsayımı, Malcolm Gladwell'in Yabancılarla Konuşmak'ta ele aldığı, bir insanın iç duygularının yüzüne ve davranışına güvenilir biçimde yansıdığı, dolayısıyla samimiyeti, suçluluğu ya da duyguyu tavırdan okuyabileceğimiz yönündeki yanlış inançtır.
Filmler ve romanlar bize duyguların neye benzediğini öğretti: Suçlu kıpırdanır, üzgün ağlar, şaşıran gözlerini açıp nefesini tutar. Gladwell, gerçek insanların bundan çok daha az tutarlı olduğunu savunur. Bazıları senaryoya uyar ve onları iyi okuruz. Bazıları uymaz: Sorgulanırken gergin ve kaçamak davranan dürüst kişi, sakin ve sıcak davranan yalancı, donuk görünen yaslı insan. Birinci gruptakiler hakkındaki yargılarımız isabetlidir, ikincidekiler hakkında ise fena hâlde yanılırız; üstelik bir yabancının o anda hangi gruba ait olduğunu bilmenin hiçbir yolu yoktur. Gladwell'in örnekleri arasında kısa bir duruşmada sanıkları okuyabileceklerine inanan hâkimler ve sorguladıkları insanların tavrına aldanan soruşturmacılar vardır. Ders rahatsız edicidir: Samimiyet izlenimi kanıt değildir. Tavrı sonra ne soracağınıza karar vermek için kullanın, neyin doğru olduğuna karar vermek için asla kullanmayın ve davranışı beklediğiniz gibi görünmeyen insanlarla en dikkatli olun.
Gerçek hayattan bir örnek
İstanbul'da bir çağrı merkezi yöneten Selim, iki çalışandan hangisinin fazla mesaiyi yanlış bildirdiğine karar vermek zorunda. Ayşe savunmacı ve gözlerini kaçırıyor; Hakan rahat ve güler yüzlü. Selim'in içgüdüsü Ayşe diyor. Bunun yerine mesai çizelgelerini kart giriş kayıtlarıyla karşılaştırıyor. Tutarsızlık Hakan'a ait. Ayşe'nin gerginliğinin nedeni ise önceki bir yöneticinin onu başkasının hatası yüzünden suçlamış olması.
Nasıl kullanılır
- 1Birinin dürüstlüğü hakkında yalnızca tavrından güçlü bir izlenim edindiğinizi fark edin.
- 2Tavır dışında bu izlenimi hangi kanıtın destekleyeceğini yazın.
- 3Kararınızı bu kanıta dayandırın; gergin ya da alışılmadık derecede sakin görünen insanlar konusunda özellikle dikkatli olun.