“Düşük stres ve güvenlik koşullarında zihnin gezinmesi bir armağan, bir zevk, yaratıcı bir güç olur. Yüksek stres ya da tehlike koşullarında ise zihnin gezinmesi bir işkenceye dönüşür.”

Neden söylendi

Johann Hari bu cümleleri Çalınan Dikkat'te (2022), zayıflayan dikkatimiz için saydığı on iki nedenden biri olan zihin gezinmesinin çöküşüne ayırdığı bölümde yazar. Aralarında Jonathan Smallwood'un da bulunduğu, gezinen zihni inceleyen psikologlarla yaptığı konuşmalara dayanır.

Aslında ne anlama geliyor

Verimlilik tavsiyelerinin çoğu gezinen zihni terbiye edilmesi gereken bir kusur olarak görür. Hari'nin bu araştırmalara dayanan vurgusu, zihnin gezinmesinin kendi başına iyi ya da kötü olmadığıdır; etkisini, gerçekleştiği andaki ruh hâli belirler. İnsan kendini güvende ve dinlenmiş hissettiğinde gezinen zihin fikirleri birbirine bağlar, ileriyi planlar ve yaşananları anlamlandırır; fikirlerin sık sık bir yürüyüşte ya da duşta gelmesi bu yüzdendir. Kaygı ya da tehdit altındayken aynı gezinme bir kara düşünce döngüsüne dönüşür ve endişeyi tekrar tekrar oynatır. Pratik sonuç şudur: Yapılandırılmamış zaman ancak çevresindeki koşullar sakinse işe yarar. Zihin gezinmesi üzerine araştırmalar hâlâ gelişmektedir; Hari'nin anlattığı iki yönlü tablo, kesinleşmiş bir yasa değil, bu araştırmaların makul bir özetidir.

Nasıl kullanılır

1. 1Bu hafta, kendinizi görece sakin hissettiğiniz bir saatte telefonsuz ve uyaransız yirmi dakika ayırın; örneğin bir yürüyüş.
2. 2Çalışmayı bıraktığınızda zihniniz hep aynı endişeye dönüyorsa, dinlenmeye çalışmadan önce o endişeyi bir sonraki adımıyla birlikte yazın.