Kavram
Bitişik Olası (Adjacent Possible)
Bitişik olası, bir alanın ancak en ileri ucundan görülebilen yeni fikir ve fırsatların toplamıdır; bir sonraki adımı, beceri ve birikiminiz sizi o uca taşıdıktan sonra görebilirsiniz.
Kavramı biyolog Stuart Kauffman ortaya attı. Amacı, sistemlerin her seferinde yalnızca ulaşılabilir bir adım öteye büyüdüğünü anlatmaktı. Steven Johnson fikri yeniliğe uyguladı. Büyük buluşların çoğu kez birkaç kişi tarafından aynı dönemde yapılması tesadüf değildir, çünkü gereken parçalar tam o sırada erişilebilir hâle gelmiştir. Cal Newport aynı fikri kariyere taşır. Sizi gerçekten içine çeken bir misyon da bu türden bir keşiftir. Alanınızın bugünkü sınırının hemen ötesinde durur. Bu yüzden yeni başlayan biri ne kadar iç gözlem yapsa da onu göremez. Oraya nadir ve değerli beceriler, yani kariyer sermayesi biriktirerek ulaşırsınız. Sınıra vardığınızda daha önce görünmeyen olasılıklar belirmeye başlar. Pratik sonucu hem alçakgönüllü hem rahatlatıcıdır. Amacınızı koltuktan çıkarsamaya çalışmayı bırakın. Bunun yerine, yeni sorunların ilk ortaya çıktığı yere yaklaşmaya yatırım yapın.
Gerçek hayattan bir örnek
Burak, Ankara'daki bir lojistik firmasında altı yıldır rota planlaması yapıyor. Depo yazılımındaki gecikmelerin nedenini artık en iyi o biliyor. Bir gün teslimat kayıtlarını incelerken dışarıdan kimsenin fark edemeyeceği bir örüntü yakalıyor: Soğuk zincirle çalışan küçük ilaç dağıtıcıları, aynı üç planlama hatası yüzünden her ay ciddi fire veriyor. Bu niş, Burak'ın hayalindeki işler listesinde hiç yoktu. Ancak sınıra yeterince yaklaştığında görünür oldu.
Nasıl kullanılır
- 1Halihazırda belli bir ivme yakaladığınız alanı seçin. Orada, çevrenizdekilerin çoğunun yapamadığı işi yapabilene kadar nadir ve değerli bir beceri geliştirin.
- 2Sınıra yaklaştıkça öncülerin izlediği kaynakları izleyin: yeni makaleler, konferans konuşmaları, en deneyimli meslektaşlarınızın şikâyetleri. Karşınıza tekrar tekrar çıkan açık sorunları not edin.
- 3Bir yöne tümüyle bağlanmadan önce onu küçük ve ucuz bir projeyle sınayın; bu bir yan analiz, bir pilot çalışma ya da kısa bir yazı olabilir. Aldığınız tepki, bunun bir misyon mu yoksa bir sapak mı olduğunu gösterir.