Kavram
Arzu Motoru (Craving)
Bir rutin, beyniniz daha rutine başlamadan, işareti gördüğü anda ödülü arzulamaya başladığında alışkanlığa dönüşür.
Charles Duhigg'in alışkanlık döngüsü üç parçadan oluşur: işaret, rutin ve ödül. Ama pek çok döngü kurulur ve tutunmaz. Demek ki bu üçü tek başına yetmiyor. Döngüyü alışkanlığa çeviren şey beklentidir. Yeterince tekrardan sonra beyin, işareti fark ettiği anda ödülü beklemeye başlar. Bu beklenti bir kaşıntı gibi hissedilir: yalnızca rutinin gidereceğine inandığınız hafif bir gerginlik. Duhigg burada Wolfram Schultz'un maymun deneylerine dayanır. Bu deneylerde beynin ödül tepkisi zamanla meyve suyunun kendisinden, meyve suyunun geleceğini haber veren sinyale kayar. Sonuç pek rahatlatıcı değil: Bir davranışla değil, bir istekle mücadele ediyorsunuz. Üstelik insanlar neyi neden istediklerini bilmekte şaşırtıcı derecede kötüdür. "Acıktım" ya da "sıkıldım" diye aklınıza gelen ilk açıklama bir tahmindir. Onu gerçek olarak kabul etmeden önce sınamanız gerekir.
Gerçek hayattan bir örnek
Emre her gün saat dörtte ofisten kantine inip bir çikolata alıyor. Sebebin açlık olduğundan emin. Bir hafta boyunca ödülü değiştiriyor: bir gün masasında elma yiyor, bir gün merdivenlerden bir tur iniyor, bir gün yan masadaki Deniz'le beş dakika sohbet ediyor. Her denemeden on beş dakika sonra çikolata isteğinin sürüp sürmediğini not alıyor. İstek yalnızca sohbet günlerinde kayboluyor. Emre'nin aradığı şey şeker değil, kısa bir moladaki insan teması.
Nasıl kullanılır
- 1İstek geldiği anda işareti not edin: saat, mekân, ruh haliniz, yanınızdakiler ve hemen öncesinde ne yaptığınız.
- 2Beslediğinizi düşündüğünüz arzuyu bir hipotez olarak yazın. Ardından her seferinde farklı bir ödül deneyin ve on beş dakika sonra isteğin sürüp sürmediğini kontrol edin.
- 3İsteği düzenli olarak dindiren ödülü bulduğunuzda işareti ve o ödülü koruyun. Araya aynı ödülü veren yeni bir rutin yerleştirin.