Kavram
Etkin Piyasalar (Efficient Markets)
Etkin piyasalar, hisse fiyatlarının kamuya açık bilgiyi çok hızlı yansıttığını, bu yüzden yatırımcıların çoğunun maliyetler düşüldükten sonra hisse seçerek ya da zamanlama yaparak piyasayı düzenli olarak yenemeyeceğini öne süren yaklaşımdır.
Borsayı, aynı fırsatların peşindeki binlerce iyi maaşlı ve iyi bilgilenmiş analistin doldurduğu dev bir salon gibi düşünün. Bir şirketle ilgili iyi haber düştüğünde hepsi aynı anda alıma koşar. Fiyat dakikalar, bazen saniyeler içinde yeni duruma uyum sağlar. Burton Malkiel'in A Random Walk Down Wall Street kitabındaki tezin kalbinde bu rekabet yatıyor: bilinen her şey zaten fiyatın içinde. Fiyatı bundan sonra oynatacak olan, henüz kimsenin bilmediği haberdir. Gerçek haber de tanımı gereği öngörülemez. Kısa vadeli fiyat hareketlerinin rastgele bir yürüyüşe benzemesi bundandır. Parlak serilerin sönmesi de aynı mantıktan gelir. Üç yıl üst üste zirvede kalan bir fon çoğu zaman ortalamaya geri döner, çünkü beceriyi şanstan ayırmak zordur. Piyasalar kusursuz değil, balonlar ve çılgınlıklar yaşanıyor. Ama yanlış fiyatlamaları önceden fark etmek zor, komisyon ve vergiden sonra bunlardan kâr etmek daha da zor. Çoğu kişi için piyasayı yenmeye çalışmak kaybettiren bir bahistir.
Gerçek hayattan bir örnek
Elif, sabah 08.30'da bir bankanın beklentiyi aşan bilançosunu okuyor ve seans açılır açılmaz hisseyi almaya karar veriyor. Açılışta hisse zaten %6 yukarıda, çünkü profesyoneller haberi çoktan fiyatladı. Şimdi almak, herkesin bildiği iyi habere prim ödemek demek. Ardından kuzeninin fonuna bakıyor: üç yıl üst üste endeksi geçmiş, sonraki iki yılda geride kalmış. Elif aylık birikimini düşük maliyetli bir endeks fonuna yönlendiriyor.
Nasıl kullanılır
- 1Bir tüyo ya da manşetle alım yapmadan önce kendinize sorun: tam gün çalışan binlerce analistin bilmediği neyi biliyorum? Dürüst cevap «hiçbir şey» ise haber zaten fiyatta.
- 2Bir fonu ya da yöneticiyi geçen yılın getirisiyle değerlendirmeyin. Masraflar düşüldükten sonraki en az on yıllık performansına bakın, çünkü kısa parlak seriler genellikle ortalamaya döner.
- 3Uzun vadeli birikiminizin çekirdeğini düşük maliyetli, geniş tabanlı endeks fonlarına koyun. Enerjinizi kontrol edebildiğiniz şeylere ayırın: tasarruf oranınız, maliyetleriniz ve yatırımda kalmak.