Kavram
Odaklanma Yanılsaması (Focusing Illusion)
Odaklanma yanılsaması, gelir, iklim, bir araba ya da yeni bir ev gibi tek bir etkenin genel mutluluğu ne kadar etkilediğini, onu düşündüğümüz sırada abartma eğilimidir; çünkü dikkat, o etkeni gündelik hayatta olduğundan çok daha önemli gösterir.
Daniel Kahneman'ın kendi özeti şudur: Neyi düşünüyorsak, o an bize gerçekte olduğundan daha önemli görünür. David Schkade ile yaptığı bir çalışmada Kaliforniya'daki ve Amerika'nın Orta Batı bölgesindeki öğrenciler kendi yaşam doyumlarını puanladı ve öteki grubunkini tahmin etti. İki grup da, büyük ölçüde iklim yüzünden, Kaliforniyalıların daha mutlu olmasını bekliyordu; oysa iki grubun bildirdiği doyum hemen hemen aynıydı. İnsanlar Kaliforniya'daki hayatı düşündüklerinde odakta hava vardır; orada yaşarken ise hava çoğunlukla arka planda, işin, ailenin, sağlığın ve her günkü yolun gerisinde kalır. Yanılsama bir zam, yeni bir araba, daha büyük bir ev ya da bir aksilik için de aynı biçimde işler: Değişiklik dikkatimizi tuttuğu sürece devasa görünür, dikkat geri kalan her şeye döndükçe etkisi solar. İstisnalar, uzun bir işe gidiş yolu ya da süreğen ağrı gibi dikkati sürekli talep eden ve bu yüzden solmayan koşullardır. Kahneman yanılsamayı Hızlı ve Yavaş Düşünme'nin kapanış bölümlerinde, hatırlayan benlikle birlikte ele alır ve onu, Daniel Gilbert ile Timothy Wilson'ın "yanlış isteme" dediği şeyin kaynaklarından biri olarak görür: yaşaması iyi gelecek olanı değil, düşünmesi iyi gelen şeyi seçmek.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da muhasebeci olan Gökhan, iki yıldır denizi ve ılık kışlarıyla İzmir'e taşınmanın onu daha mutlu edeceğinden emin. Tayin istemeden önce her iki şehirde sıradan bir salı gününü yazıyor: aynı masa başı iş, aynı bir saatlik yol, aynı akşamlar. Deniz, hafta sonunda yirmi dakikalığına beliriyor. Yine de taşınıyor, ama hava için değil, istediği bir iş için.
Nasıl kullanılır
- 1Tek bir değişiklik hayatınızı kesin olarak iyileştirecekmiş gibi göründüğünde, değişiklikten sonraki sıradan bir iş gününü saat saat yazın.
- 2Odaklandığınız şeyi gün içinde gerçekte kaç dakika fark edeceğinizi sorun.
- 3Hayal ettiğinizde parlayan etkenden çok, işe gidiş yolu, iş arkadaşları ve uyku gibi her gün birlikte yaşayacağınız etkenlere ağırlık verin.