Kavram
Akıcılık Yanılsaması (Illusion of Fluency)
Akıcılık yanılsaması, bir metni tekrar okurken tanıdık ve kolay gelmesini öğrenmiş olmakla karıştırmak, yani kaynak önünüzden kalktığında hatırlayamayacağınız ya da kullanamayacağınız bir bilgiyi bildiğinizi sanmaktır.
Bir bölümü ikinci kez okuduğunuzda metin akar. İlk okumada takıldığınız terimler artık dost gibi görünür, argüman apaçık gelir. Beyniniz bu rahatlığı bilginin kanıtı sayar. Oysa rahatlık tanımayı ölçer, yani bilgi gözünüzün önündeyken onu fark etmeyi. Sınavın, toplantının ve gerçek bir sorunun istediği ise hatırlamadır: kaynak ortada yokken bilgiyi hafızadan çekip çıkarmak. Bu yüzden uzun bir tekrar seansından emin adımlarla çıkıp ilk soruda tıkanmak çok yaygındır. Peter Brown, Henry Roediger ve Mark McDaniel "Make It Stick" kitabında, tekrar okumanın ve fosforlu kalemle altını çizmenin öğrencilerin en sevdiği yöntemler arasında olduğunu aktarır. Sebebi basittir: verimli hissettirirler. Tuzak da burada başlar, çünkü his gerçektir ama öğrenme zayıftır. Bakmadan önce cevaplamaya çalışmak daha yavaş ve sancılı gelir. Ancak hafızayı güçlendiren ve ne bildiğinizi dürüstçe gösteren bu çabadır.
Gerçek hayattan bir örnek
Elif, ALES'e iki hafta kala Kadıköy'deki bir kafede, renkli kalemlerle işaretlediği sayısal notlarını üçüncü kez okuyor. Her sayfa anlaşılır geliyor, hazır olduğunu düşünüyor. Akşam birlikte çalıştığı arkadaşı ondan bir oran-orantı sorusunu anlatmasını istiyor. Elif defteri kapatınca nereden başlayacağını bilemiyor. Notlar tanıdıktı ama bilgi henüz onun değildi. Ertesi gün aynı konuya defter kapalı, soru çözerek çalışıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Kaynağı kapatın ve konu hakkında hatırladığınız her şeyi yazın ya da yüksek sesle anlatın. Eksiklerinizi ancak bundan sonra kontrol edin.
- 2Başlıkları soruya çevirin ve tekrar okumadan önce hepsini hafızanızdan cevaplayın.
- 3Bir konu kolay gelmeye başladığında bunu ilerleme saymayın, kendinizi sınamanız gereken bir işaret olarak görün.