Kavram
İçsel Değer (Intrinsic Value)
İçsel değer, bir şirketin gerçekte ne ettiğine dair bir tahmindir. Geçmiş yıllardaki kâr, temettü ve varlık rakamlarından yola çıkılarak yapılır ve piyasanın o gün söylediği fiyattan bilinçli olarak ayrı tutulur.
Benjamin Graham'ın yöntemi inatçı bir ayrıma dayanır: fiyat ile değer, farklı süreçlerin ürettiği farklı rakamlardır. Fiyatı, o an kim alıp satıyorsa o belirler ve fiyat birkaç saniyede bir değişir. Değer ise şirketin gerçekten yaptıklarından, yavaş yavaş tahmin edilir. Burada tek bir parlak yıla değil, birkaç yılın ortalama kârına bakılır. Fiilen dağıtılmış temettüler ve bilançodaki varlıklar da hesaba girer. Bu yüzden fiyat gün içinde inip çıkarken değer tahmininiz yerinde durur. Yeni bir bilanço gelmedikçe değişmesi için bir sebep yoktur. Graham bu tahminin kesin olabileceğini hiç iddia etmedi. Makul bir aralık yeterlidir, çünkü işi dardır: bir hissenin açıkça ucuz mu, açıkça pahalı mı, yoksa hüküm verilemeyecek bir yerde mi olduğunu göstermek. Sıra da önemlidir. Önce fiyata bakarsanız, fiyat sessizce çapanız olur ve tahmininiz ona doğru kayar. Aralığı önce çıkarın, bir kenara yazın, piyasanın ne istediğine ancak sonra bakın. Cevap "hüküm veremiyorum" çıkarsa, uzak durmak da geçerli bir sonuçtur.
Gerçek hayattan bir örnek
Selin Hanım Kadıköy'de eczacı. Birikiminin bir kısmı için Borsa İstanbul'da işlem gören bir beyaz eşya üreticisine bakıyor. Ekranı açmadan önce şirketin son sekiz yılındaki hisse başına kârının ortalamasını alıyor: yaklaşık 6 lira. Şirket her yıl temettü ödemiş, hisse başına net varlık da 40 lira civarında. Temkinli bir çarpanla 48–66 liralık bir aralığa varıyor. Sonra fiyata bakıyor: 42 lira, yani aralığın açıkça altında. Hisseyi aday listesine alıyor ve satın almadan önce borç yapısını inceliyor.
Nasıl kullanılır
- 1Hisse fiyatına bakmadan önce en az beş-on yıllık kâr, temettü ve varlık rakamlarını toplayın. Son yıla güvenmek yerine kârın ortalamasını alın.
- 2Bu rakamları temkinli varsayımlarla tek bir sayıya değil, bir aralığa dönüştürün. Aralığı mutlaka yazılı hâle getirin.
- 3Ancak bundan sonra piyasa fiyatıyla karşılaştırın. Aralığın açıkça altı aday, açıkça üstü pas demektir. Arada kalan fiyat ise henüz hüküm veremediğiniz anlamına gelir.