Kavram

Kilit Taşı Alışkanlıklar (Keystone Habits)

Kilit taşı alışkanlık, değiştirildiğinde ilerlemeyi takip etme, günü düzenleme ya da kendinizi görme biçiminizi etkileyerek başka birçok alışkanlığı da sessizce yeniden düzenleyen tek bir rutindir.

Charles Duhigg, «Alışkanlıkların Gücü»nde her alışkanlığın aynı ağırlıkta olmadığını fark eder. Çoğu değişiklik yerel kalır: kahve markanızı değiştirirsiniz, başka hiçbir şey kıpırdamaz. Birkaç rutin ise bir kavşakta durur. Paul O'Neill, alüminyum şirketi Alcoa'nın başına geçtiğinde tek önceliğini işçi güvenliği yaptı. Her yaralanmayı takip edebilmek için yöneticiler bilginin nasıl aktığını, sorunların tepeye ne hızla ulaştığını ve ekiplerin hataları nasıl konuştuğunu baştan kurmak zorunda kaldı. Verimlilik ve kâr arkasından geldi. Güvenlik sihirli değildi. Onu düzeltmek, başka her şeyin de değişmesini zorunlu kılıyordu. Bireysel hayatta düzenli egzersiz, planlı bir akşam yemeği ya da günlük para kontrolü sıklıkla bu rolü üstlenir. Küçük kazanımlar yaratır, başka zayıf noktaları görünür kılar ve kendinizi nasıl tanımladığınızı değiştirir. Hangi alışkanlığın kilit taşı olduğunu genellikle önceden bilemezsiniz. Küçük bir rutini değiştirip başka nelerin kıpırdadığını izleyerek öğrenirsiniz. Yani işin sırrı daha çok irade değil, doğru yerden başlamaktır. Zinciri sürdüren şey ise her kazanımı görünür tutmaktır.

Gerçek hayattan bir örnek

Kadıköy'de yaşayan muhasebeci Emre aylardır üç şeyde tökezliyordu: harcamalarını kontrol etmek, öğle yemeğini dışarıdan söylememek ve akşamları erken yatmak. Üçüyle birden uğraşmak yerine tek bir rutin seçti. Her akşam 21.00'de banka uygulamasını açıp günün harcamalarını not defterine yazdı. İki hafta içinde her gün tekrar eden 180 liralık yemek siparişi gözüne battı ve evden yemek götürmeye başladı. Akşam notu, telefonu bırakıp yatmanın da işareti oldu. Bir ay sonra üç hedefin üçü de yoldaydı, oysa yalnızca birine dokunmuştu.

Nasıl kullanılır

1Sürekli takıldığınız üç dört alışkanlığı yazın ve hangisinin diğerlerini besleyen kaynak olduğunu sorun. Uyku, hareket, planlama ve para kontrolü sık rastlanan adaylardır.
2Seçtiğiniz rutini atlanamayacak kadar küçültün ve zaten var olan sabit bir saate ya da mekâna bağlayın. Örneğin otuz dakikalık yürüyüş yerine kapıdan çıkıp sokağın sonuna kadar gidin.
3Her tekrarı görünür kılın; takvime bir tik ya da deftere bir satır yeterli. İki üç hafta sonra başka hangi alışkanlıkların kıpırdadığına bakın. Hiçbiri kıpırdamadıysa başka bir aday deneyin.