Kavram

Son Hamle Avantajı (Last-Mover Advantage)

Son hamle avantajı, bir şirketin belirli bir pazarda son büyük iyileştirmeyi yaparak sonradan gelen hiçbir rakibin yetişemeyeceği bir konum kurması ve bu sayede yıllarca nakit üretmeye devam etmesidir.

Girişimciler ilk olmayı sever. Peter Thiel ve Blake Masters «Sıfırdan Bire»de ilk olmanın yalnızca bir taktik, çoğu zaman da kötü bir taktik olduğunu savunur. Öncüler pazarı kendi cebinden eğitir, sonra daha iyi ürünle arkadan gelen biri tarafından geçilir. Son hamlenin önemi aritmetikten gelir. Bir şirketin değeri, ömrü boyunca üreteceği tüm nakdin toplamıdır. Genç bir şirkette bu nakdin büyük kısmı beş, on, hatta on beş yıl sonradadır. Üç yılda buharlaşan bir üstünlük, ilk yılların cirosu ne kadar parlak görünürse görünsün geride pek az değer bırakır. Bu yüzden sormanız gereken soru "İlk biz miyiz?" değildir. Asıl soru şudur: "On yıl sonra bu pazara hâlâ hâkim olacak mıyız?" Kalıcılık özel teknoloji, ağ etkisi, ölçek ekonomisi ve markadan gelir. Önce sahiplenebileceğiniz kadar küçük bir pazarda inşa edilir.

Gerçek hayattan bir örnek

İstanbul'da iki girişim, kafe ve restoranlar için tedarik siparişi platformu kuruyor. Birincisi altı ayda yayına giriyor ve basında çok konuşuluyor. Ama sunduğu şey, kolayca kopyalanabilen bir sipariş formu. İkincisi bir yıl sonra geliyor ve tedarikçilerin stok ile fatura sistemlerine bağlanıyor. Böylece her yeni restoran, ağı tedarikçiler için daha değerli kılıyor. Dördüncü yılda öncü indirim savaşı veriyor, geç gelen ise nişin sahibi olmuş durumda.

Nasıl kullanılır

1On yıl sonraki üstünlüğünüzün nereden geleceğini yazın: özel teknoloji, ağ etkisi, ölçek ekonomisi ya da marka. Birini sayamıyorsanız elinizdeki şey avantaj değil, yalnızca geçici bir öndeliktir.
2Bugün hâkim olabileceğiniz kadar küçük bir pazar seçin. Oraya sahip olduktan sonra genişleyebileceğiniz komşu pazarları da şimdiden belirleyin.
3Planlarınızı hıza göre değil, kalıcılığa göre tartın. Bir lansman tarihinin peşine düşmeden önce, parası bol bir rakibin sizi iki yıl içinde kopyalamasını neyin engelleyeceğini sorun.