Kavram
Ağ Etkisi (Network Effects)
Ağ etkisi, bir ürünü kullanan kişi sayısı arttıkça ürünün her kullanıcı için daha değerli hale gelmesidir; böylece büyümenin kendisi ürünü güçlendirir ve rakiplerin yetişmesini zorlaştırır.
Kimsenin kullanmadığı bir mesajlaşma uygulaması işe yaramaz. Herkesin kullandığı bir uygulamadan ise kolay kolay vazgeçemezsiniz. Mekanizma budur: her yeni kullanıcı mevcut kullanıcılara değer katar, bu değer de yeni kullanıcıları çeker. Peter Thiel «Sıfırdan Bire» kitabında ağ etkisini kalıcı tekelin birkaç kaynağından biri sayar. Diğerleri özgün teknoloji, ölçek ekonomisi ve markadır. Bu fikir, son hamleyi yapan olmakla doğrudan bağlantılıdır. Bir şirketin değeri yıllar boyunca kazanacağı nakitte yatar. Ağ etkisi de zamanla aşınmak yerine güçlenen nadir avantajlardandır. Zorluk başlangıçtadır. On kullanıcılı bir ağ neredeyse değersizdir, bu yüzden büyük bir açılışla başlayamazsınız. Thiel'in önerisi, tamamen doldurabileceğiniz kadar küçük bir pazarla başlayıp oradan genişlemektir. Toplam sayı yanıltabilir, asıl önemli olan yoğunluktur. Etki tersine de işler: kullanıcılar gittikçe değer hızla erir.
Gerçek hayattan bir örnek
Ceren, ev yemeği yapan kadınlarla ofis çalışanlarını buluşturan bir uygulama kuruyor. Uygulamayı İstanbul genelinde açtığında 60 aşçı 25 ilçeye dağılıyor. Levent'teki bir çalışan için en yakın yemek bir saat uzakta kalıyor ve sipariş gelmiyor. Ceren yalnızca Maslak plazaları ve çevresiyle yeniden başlıyor. Aynı 60 aşçı artık yarım saat mesafede. Öğle siparişleri artıyor, çalışanlar uygulamayı birbirine öneriyor. Yeni aşçılar da müşterinin olduğu yere geliyor. Ceren, Maslak dolduktan sonra Ataşehir'e geçiyor.
Nasıl kullanılır
- 1Her yeni kullanıcının ürünü mevcut kullanıcılar için iyileştirip iyileştirmediğini sorun. İyileştirmiyorsa elinizde büyüyen bir ürün vardır, ağ etkisi değil.
- 2Tamamen doldurabileceğiniz en küçük ağı tanımlayın: bir kampüs, bir semt ya da bir meslek grubu. Genişlemeden önce orada hâkimiyet kurun.
- 3Yalnızca toplam kullanıcıyı değil yoğunluğu ölçün. Yeni bir kullanıcının değeri bulma süresine bakın: bir eşleşme, bir yanıt, bir satıcı. Büyüdükçe bu süre kısalıyorsa etki gerçektir.