Kavram
Düzenli bilinç
Düzenli bilinç, psişik entropinin tersidir: dikkatini kendi seçtiği bir hedefe yöneltmiş bir zihin. Akış, düzenli bilincin en yoğun hâlidir; sakin ve işine dalmış geçen bir öğleden sonra ise aynı hâlin gündelik yoğunluğudur. Csikszentmihalyi'ye göre bir hayatın niteliği, dikkatin neye harcandığının toplamıdır.
Her deneyim dikkatten geçtiği için dikkati yönetmek, deneyimin niteliğini yönetmek demektir; Csikszentmihalyi de bunu bir hayatın merkezindeki beceri olarak görür. Düzen, kendi başına bir sükûnet değildir; yönü olan dikkattir. Onu üç şey üretir: zihne gidecek bir yer veren hedefler, oraya varıp varmadığını söyleyen geri bildirim ve dikkat için yarışan şeylerin ortadan kaldırılması. Gündelik hâli hiç de gösterişli değildir: başka odada duran bir telefon, yolda okunan bir kitap, önümüzdeki saat için somut bir niyet. Daha büyük hâli ise bir hayatın neye adanacağını seçmektir. Günlerini kendi seçtiği şeylere dikkat ederek geçiren kişi, kendisine ait bir hayat biriktirir; dikkati onu en sert çeken şeye kapılan kişi ise kendisine ait olmayan bir hayat. Dikkatin saat saat nereye gittiğini çıkaran bir döküm (psişik entropi sayfasında anlatılır) ölçüm aracıdır; akışın koşulları ise yöntemdir.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da evden çalışan bir çevirmen günlerin çoğunu hiçbir şey yapmamış hissiyle bitiriyor. Her çalışma bloğuna o blokta bitireceği tek paragrafı yazarak başlamaya ve paragraf bitene kadar telefonu koridorda bırakmaya karar veriyor. İki hafta içinde, iş yükü hiç değişmediği hâlde, günler yeniden ona aitmiş gibi gelmeye başlıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Her saate bir yön verin: çalışma bloğu için bir hedef, yemek için bir insan, yol için bir kitap.
- 2Dikkatiniz için yarışacak şeyleri, yarış başlamadan önce ortadan kaldırın.
- 3Kendi seçtiğiniz saatleri her hafta sayın; bu sayı zihninizin ne kadar düzenli olduğunun ölçüsüdür.