Kavram
Paradigma Değişimi (Paradigm Shift)
Paradigma değişimi, bir durumu yorumladığınız temel zihinsel resmin, yani işlerin nasıl yürüdüğüne, insanların kim olduğuna ve sizin rolünüze dair varsayımlarınızın değişmesi ve böylece aynı olguların birden farklı bir anlam kazanıp farklı davranışlar doğurmasıdır.
Stephen Covey "paradigma" kelimesini bilim tarihçisi Thomas Kuhn'dan ödünç alır. Kelimeyi her davranışın arkasındaki varsayımlar için kullanır: işlerin nasıl yürüdüğüne, insanların kim olduğuna ve sizin rolünüze dair zihinsel resminiz. Sorun şu ki bu resim size bir görüş gibi değil, gerçeğin kendisi gibi gelir. Bu yüzden nadiren sorgulanır. Sonuçlar kötü gidince çoğumuz davranışı düzeltmeye çalışırız: yeni bir uygulama, daha sıkı bir takvim, toplantıda daha sert bir ton. Varsayımlar ise olduğu yerde durur. Covey'e göre küçük değişimler davranış üzerinde çalışarak, büyük değişimler paradigma üzerinde çalışarak gelir. Kendi örneği akılda kalıcıdır. Metroda çocuklarına hiç karışmayan bir babaya sinirlenir. Sonra ailenin hastaneden döndüğünü ve annenin bir saat önce öldüğünü öğrenir. Öfkesi anında şefkate döner ve bunun için hiç irade gerekmez. Paradigma değişimi pozitif düşünce değildir. Amaç daha güzel değil, daha doğru bir resimdir.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de küçük bir giyim markası işleten Selin, yüksek iade oranını müşterilerin kararsızlığına bağlıyordu. İade süresini 30 günden 14 güne indirdi ama oran yüzde 25'te kaldı. Sonra son elli iade notunu tek tek okudu ve çoğunda "beden küçük geldi" yazdığını gördü. Beden tablosu, üreticinin dar kalıbına göre güncellenmemişti. Rakamlar aynıydı ama resim yeniydi: sorun müşteride değil, bilgideydi. Tablo düzeltildi ve iadeler iki ayda yüzde 11'e indi.
Nasıl kullanılır
- 1Durum hakkında kendinize anlattığınız hikâyeyi tek cümleyle yazın: "Bu, şu yüzden oluyor…" Kâğıtta görmek, "gerçeği" yeniden bir varsayıma dönüştürür.
- 2Bu hikâyeyi çürütebilecek tek bir bilgi arayın. İlgili kişiye doğrudan sorun ya da iyi niyet varsaysaydınız ne düşüneceğinizi kendinize sorun.
- 3İki hafta boyunca yeni resme göre davranın ve sonuçları izleyin. Bir şey değişmiyorsa resim hâlâ eksiktir.