Kavram
Olasılıksal İnançlar (Probabilistic Beliefs)
Olasılıksal inançlar, bir inancı doğru ya da yanlış hükmü olarak değil, yüzde 70 emin olmak gibi bir güven derecesi olarak taşımaktır; böylece yeni bilgi sizi haklı ya da haksız ilan etmek yerine ne kadar emin olduğunuzu ayarlar.
Çoğumuz inançlarımızı iki çekmeceye ayırırız: doğru ve yanlış. Proje zamanında biter. O aday tutmaz. Bu ayrım kararlı hissettirir ama gerçekte ne kadar bildiğinizi gizler. Üstelik her düzeltmeyi bir yenilgiye çevirir: biraz yanılmış olmazsınız, düpedüz yanılmış olursunuz. İnancı bir olasılık olarak tutmak iki sorunu birden çözer. "Projenin zamanında bitmesinden yüzde 60 eminim" demek, belirsizliği hem size hem çevrenize görünür kılar. Bu cümle o sayıyı oynatacak bilgiyi de davet eder. Yeni kanıt geldiğinde bir hükmü savunmazsınız, 60'ı 45'e çekersiniz. Annie Duke'un Thinking in Bets'te önerdiği test sert ama işe yarar: biri size "İddiaya girer misiniz?" diye sorsun. Masaya para konduğu anda çok emin görünen iddiaların çoğu küçülür. Küçülmeden sonra elde kalan şey, gerçek güven düzeyinizdir.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de kafe işleten Deniz, ortağına yeni şubenin altı ayda kâra geçeceğini garanti diye anlatıyor. Ortağı, birikiminin yarısını bu tahmine bağlayıp bağlamayacağını soruyor. Deniz duraksıyor ve "Belki yüzde 55" diyor. Kalan yüzde 45 konuşulunca iki risk ortaya çıkıyor: kira artışı ve semtteki yeni rakip. Kira sözleşmesini üç yıllığa sabitliyorlar. Şube ancak dokuzuncu ayda kâra geçiyor ama kimse Deniz'i yalancı çıkarmıyor. Verdiği yüzde 55 buna zaten yer bırakmıştı.
Nasıl kullanılır
- 1Bu hafta dayanarak hareket ettiğiniz bir inancı seçin ve ona 0 ile 100 arasında bir güven yüzdesi verin.
- 2Bahis testini uygulayın: bu oranla gerçek para koyar mıydınız? Duraksıyorsanız, duraksamayacağınız noktaya kadar sayıyı düşürün.
- 3Sayıyı 10 puan yukarı ya da aşağı oynatacak kanıtı yazın; o kanıt geldiğinde yüzdeyi güncelleyin.