Kavram
İlgilen ve Dostluk Kur
“İlgilen ve dostluk kur” (tend-and-befriend), psikolog Shelley Taylor'ın tanımladığı bir stres tepkisidir: Baskı, insanları yalnızca savaşmaya ya da kaçmaya değil, önemsediklerini korumaya, destek aramaya ve vermeye de yöneltir. McGonigal bunu stresin bizi daha sosyal ve cesur yapabileceğinin kanıtı sayar.
Taylor bu fikri, savaş ya da kaç tepkisine odaklanmış araştırmalara bir denge olarak önerdi. Ona göre tehdit altında insanlar çoğu zaman başkalarına yönelir: kendilerine bağımlı olanları korur, müttefik toplar ve yardım arar. McGonigal The Upside of Stress'te bu tepkinin bir kısmını, stres sırasında salgılanan ve bağ kurma isteğini güçlendirip korkuyu harekete geçmeye yetecek kadar yatıştıran oksitosin hormonuna bağlar. Michael Poulin ve meslektaşlarının araştırmasını da aktarır: Arkadaşlarına, komşularına ya da akrabalarına düzenli yardım edenlerde, stresli yaşam olaylarının başkalarında öngördüğü yüksek ölüm riski görülmedi. Bu gözlemsel bir çalışma; kanıt değil bir ilişki gösteriyor. Ama başkalarıyla ilgilenmenin, ilgilenen kişinin stresini hafiflettiği daha geniş bir örüntüye uyuyor. İş yerinde bu tepki, baskı altında sezgiye ters bir hamle önerir: geri çekilmek yerine birkaç dakikayı bir meslektaşa yardım etmeye ayırmak. Sınır ölçüdür. Herkesin işini devralmaya dönüşen bir ilgi korumaz, tüketir; bağ kurmak da yalnızca vermeyi değil, yardım almayı da kapsar.
Gerçek hayattan bir örnek
Gaziantep'teki bir banka çağrı merkezinde sistem çöktüğünde vardiya şefi, kendini şef odasına kapatmak istediğini fark ediyor. Bunun yerine on dakika en yeni temsilcinin yanına oturuyor, öfkeli bir aramayı kendisi alıyor ve ona kesinti için hazırlanmış konuşma metnini gösteriyor. Kuyruk hâlâ uzun, ama ikisi de vardiyayı başladıklarından daha sakin bitiriyor.
Nasıl kullanılır
- 1Baskı altında geri çekilmek istediğinizde birine yardım etmek için küçük bir adım atın.
- 2Ne taşıdığınızı tek bir cümleyle bir kişiye anlatın.
- 3Yardımı ölçülü tutun ki ilgi, başkasının işini devralmaya dönüşmesin.