Kavram
Dikey İlerleme (Vertical Progress)
Dikey ilerleme, daha önce hiç yapılmamış bir şeyi, yani yeni bir yeteneği ya da bir soruna yeni bir çözüm yolunu ortaya koymaktır; Peter Thiel buna 0'dan 1'e gitmek der ve onu, işe yarayanı kopyalayıp 1'den n'ye yayan yatay ilerlemeden ayırır.
Thiel, Blake Masters'la birlikte yazdığı Sıfırdan Bire'de ilerlemeyi ikiye ayırır. Kitap, Masters'ın Thiel'in 2012'deki Stanford girişimcilik dersinden tuttuğu notlardan doğdu. Yatay ilerleme, çalışan bir modeli alıp daha fazla şehre, daha fazla ülkeye, daha fazla kopyaya taşır. Thiel bunu küreselleşmeyle ilişkilendirir. Dikey ilerleme ise daha önce var olmayan bir şey üretir. Thiel bunu geniş anlamıyla teknolojiyle, yani bir işi yapmanın yeni ve daha iyi her yoluyla eşleştirir. Yatay yol küçümsenecek bir yol değildir; kanıtlanmış bir fikri yayarak sağlam şirketler kurulur. Ancak iki yol farklı planlar ister. Kopya, ilk günden aynı modeli gören rakiplerle yarışır; kazananı uygulama ve maliyet belirler. Gerçekten yeni olan ise başkalarının kaçırdığı bir içgörüye dayanır ve önce işe yaradığını kanıtlamak zorundadır. Fikrinize 'dikey' demeniz onu dikey yapmaz.
Gerçek hayattan bir örnek
Kadıköy'de iki arkadaş iş kurmaya hazırlanıyor. Selin, piyasadaki onlarca ikinci el giyim sitesine bir yenisini, daha şık bir arayüzle eklemek istiyor. Bu 1'den n'ye bir adımdır: Model hazır, rakipler sahada ve sonucu kargo hızı ile komisyon oranı belirleyecek. Mert ise küçük tekstil atölyeleri için kumaş hatalarını fotoğraftan yakalayan bir araç geliştiriyor. Atölyelerin daha önce satın alabileceği böyle bir araç yoktu. İkisi de tutabilir, ama ikisinin planı aynı olamaz.
Nasıl kullanılır
- 1Fikrinizin, mevcut hiçbir ürün ya da hizmetin yapmadığı neyi yaptığını tek cümleyle yazın. Bu cümleyi dürüstçe kuramıyorsanız yatay ilerliyorsunuz demektir. Bunda bir sakınca yok, yalnızca ilk günden rekabete göre plan yapın.
- 2Müşterilerinizin bugün kullandığı üç alternatifi listeleyin. Daha iyi bir kopya sunuyorsanız emeğinizi maliyete, hıza ve uygulamaya verin. Yeni bir yetenek sunuyorsanız önce işe yaradığını kanıtlamaya odaklanın.
- 3Önümüzdeki altı ayın zamanını ve parasını, kulağa hangi etiket daha etkileyici geliyorsa ona göre değil, bu cevaba göre dağıtın.