BookYol

Kavram

Kurban ve Kurtarıcı (Victim and Saver)

Kurban ve kurtarıcı, Mark Manson'ın tarif ettiği bir ilişki örüntüsüdür: Biri kendi sorunlarını başkasının çözmesi gereken bir iş gibi görür, diğeri ise ancak ihtiyaç duyulduğunda değerli hissettiği için koşup o sorunları üstlenir ve sonuçta ikisi de kendi hayatının sorumluluğundan kaçar.

Manson bu ikiliyi sorunlu ilişkilerin pek çoğunda görür. Kurban, sorunlarını dışarıya havale eder. Kötü bir ruh hâli partnerin suçu olur, kaçırılan bir teslim tarihi de patronun acımasızlığı. Kurtarıcı hemen devreye girer: çözer, yatıştırır, özür diler. Dışarıdan bakınca kurtarıcı cömert, hatta takdire değer görünür. Manson'a göre ise ikisi de aynı şeyden kaçıyor: kendi hayatının sorumluluğunu almaktan. Kurban kendi yükünü taşımaz. Kurtarıcı da başkasının yüküyle meşgul olurken kendi meselelerine bakmaz ve ihtiyaç duyulmaya bağımlı kalır. Roller birbirini beslediği için örüntü hem çok sağlam hem çok yorucudur. Sağlıklı ilişkinin temelinde basit bir sınır vardır: Herkes kendi sorununun sahibidir. Sevdiğiniz birini destekleyebilir, istendiğinde yardım önerebilir, onu dikkatle dinleyebilirsiniz. Ama onun taşıması gerekeni elinden almanız gerekmez. Önemsemek ile kurtarmak aynı şey değildir.

Gerçek hayattan bir örnek

Mert her akşam işten gergin dönüyor. Suçu trafikte, ev arkadaşında, en çok da Ece'nin "yanlış" bir sözünde buluyor. Ece özür diliyor, sofrayı kuruyor, Mert'in yöneticisine yazacağı e-postayı bile onun yerine kaleme alıyor. Aylar sonra ikisi de bitkin. Asıl mesele, yani Mert'in işinden mutsuz olması, yerinde sayıyor. Değişim, Ece'nin dinlemeyi sürdürüp çözümü Mert'e geri bırakmasıyla başlıyor: Mert'in işi, Mert'in kararı.

Nasıl kullanılır

  1. 1Sorunun sahibini belirleyin. Tepki vermeden önce bu sorunun gerçekte kime ait olduğunu ve kimin bir şey yapabileceğini kendinize sorun.
  2. 2Kurtarmak yerine destek olun. Hemen çözmek, yatıştırmak ya da yapmadığınız bir şey için özür dilemek yerine dinleyin. Karşınızdakine neye ihtiyaç duyduğunu sorun.
  3. 3Kendi tarafınıza bakın. Genelde suçlayan taraf olduğunuzu fark ettiğinizde işin size düşen kısmını arayın. Genelde kurtaran taraf olduğunuzu fark ettiğinizde, başkasının sorunlarıyla meşgul olurken neyden kaçtığınızı görün.