Hedef
Ertelemeyi bırakıp gerçekten başlamak
Ertelemeyi, onu tembellik değil korku olarak ele alıp korkuyu ilk adımın dışında bırakarak yenersiniz. Her açık döngüyü tek bir listeye yazın; kaçtığınız işi bir sonraki fiziksel eyleme çevirin; o eylemi, daha kolay herhangi bir işten önce, günün ilk işi olarak yapın; bitirmeye değil, otuz dakikaya söz verin ve kendinize kaba bir taslak izni verin. Haftalık bir gözden geçirme ve her gün aynı saatte yapılan bir başlangıç, bu düzeni ayakta tutar. Hiçbiri motivasyon gerektirmez; motivasyon başlamadan önce değil, başladıktan sonra gelir.
Aslında ne oluyor
Ne yapmanız gerektiğini çok iyi biliyorsunuz, ama yapmıyorsunuz. Tez dosyası bir aydır açılmadı, rapor her sabah açılıp yeniden kapanıyor, proje yalnızca bir klasör olarak duruyor. Tembel olduğunuza karar verdiniz ve bu karar bir kez bile işinize yaramadı; çünkü yanlış. Neil Fiore'nin klinik gözlemine göre erteleyenler, kendilerini korkutmayan her işte sıkı çalışır. Kaçtıkları iş; başarısızlıkla bitebilecek, yargılanmalarına yol açabilecek ya da sonu görünmeyecek kadar büyük olan iştir. Kendinize tembel demek, bir korku sorununa korku eklemektir.
Alışılmış tavsiyeler durumu daha da kötüleştirir. 'Bütün hafta sonunu teze ayır' denir; oysa yükümlülüklerle dolu bir takvim, zihnin etrafından dolaştığı bir duvardır ve o duvara rağmen alınan her dinlenme saati çalınmış gibi gelir, hiçbir şeyi yenilemez. 'Disiplinli ol' denir; oysa disiplin tam da önemli günlerde sizi yarı yolda bırakan şeydir. 'Hazır hissedene kadar bekle' denir; Steven Pressfield'e göre ise hazır olmadığınız duygusu, Direnç'in en sevdiği kılıklardan biridir. Direnç, Pressfield'in bizi önemli işten alıkoyan güce verdiği addır.
Bunun altında üç şey yatar: büyük işle aynı tedirgin dikkat için yarışan kırk açık döngüyle dolu bir kafa; eylem değil proje oldukları için başlanması imkânsız sonuçlardan oluşan bir liste; ve daha başlamadan öyle yükseğe konmuş bir çıta ki hiç başlamamak daha güvenli görünür. Bunların her biri bir hafta içinde düzeltilebilir. Aşağıdaki beş fikir de bu düzeltmelerdir.
Beş kitaptan beş fikir
- 1
Bitirmeye değil, otuz dakikaya söz verin
Fiore'nin temel tekniği bilerek küçük tutulmuştur. Tezi, hatta tek bir alt başlığı yazmaya karar vermeyin; onun üzerinde kesintisiz otuz dakika çalışmaya karar verin. Sonra suçluluk duymadan bırakabilir ve bu yarım saati Plansız Takvim'e, yani Fiore'nin gerçekten yapılmış işi kaydettiği takvime işleyebilirsiniz. Erteleme işin büyüklüğünden beslenir; otuz dakikalık bir başlangıcın ise büyüklüğü yoktur. Kimse otuz dakikadan korkmaz. Bırakma izni gerçek olmalıdır; çünkü otuz deyip içinden üç saat geçiren kişi dağı yeniden kurmuştur. Çoğu gün devam edersiniz; bıraktığınız günler de sayılır, çünkü bir aydır imkânsız görünen şey artık gerçekleşmiştir. Teslim tarihinden geriye doğru çıkarılan bir ters takvim de bütün işi tarihli otuz dakikalık başlangıçlara böler.
- 2
Sonucu bir sonraki fiziksel eyleme çevirin
David Allen'ın en keskin ayrımı proje ile bir sonraki eylem arasındadır. Proje, birden fazla adım isteyen her sonuçtur; bir sonraki eylem ise yapacağınız ilk fiziksel ve görünür iştir. 'Tezi yazmak'a salı sabahı saat onda başlanamaz; 'birinci bölümü açıp literatürdeki boşluk üzerine paragrafı yazmak'a ise başlanabilir. Önce her açık döngüyü güvendiğiniz tek bir gelen kutusuna yazın, iki dakikadan kısa süren her işi o anda yapın ve her projeye, başka biri yalnızca o cümleyi okuyup yapabilecek kadar somut tek bir sonraki eylem verin. Korkutucu sonuçların listesi on dakikalık hamlelerin sırasına dönüşür; haftalık gözden geçirme de bu listeyi kullanılabilecek kadar güvenilir tutar.
- 3
Kurbağayı, daha kolay her işten önce yiyin
Brian Tracy'nin kuralı sırayla ilgilidir. Kurbağa, günün en önemli ve ertelemeye en çok heveslendiğiniz işidir; e-postadan ve size ilerliyormuş hissi veren yirmi küçük işten önce yapılır. Tracy'ye göre irade ve zihin berraklığı o saatlerde en yüksek düzeydedir. Erteleyen kişi kaçmaya bir kez karar vermez; daha küçük bir iş makul bir seçenek gibi önüne her çıktığında, günde onlarca kez yeniden karar verir. Kurbağayı önce yemek bu pazarlığı başlamadan bitirir. Yarının listesini bu akşam yazın ve kurbağayı işaretleyin; sabah bir kararla değil, dün akşamki daha sakin hâlinizin verdiği bir talimatla başlasın.
- 4
Canınız istese de istemese de aynı saatte işinizin başına geçin
Pressfield, önemli bir işe giriştiğinizde yükselen güce Direnç adını verir. Direnç en önemli işin yakınında en güçlü hâline ulaşır; bu yüzden bir işin içinizde uyandırdığı tedirginlik, ne yapmanız gerektiğini gösteren bir pusuladır. Pressfield'in yanıtı profesyonelleşmektir. Amatör ilham geldiğinde çalışır ve kötü günleri kişisel alır. Profesyonel ise her gün aynı saatte ve aynı yerde işinin başına geçer, iş iyi gitse de gitmese de çalışır ve ne başarısızlığı ne de başarıyı kişisel olarak alır. Direnç tartışır, profesyonel tartışmaya girmez; çünkü bugünün sayılıp sayılmayacağı sorusu, kimlik seçildiği gün yanıtlanmıştır. James Clear'ın kimliğe dayalı alışkanlıkları bunun nasıl işlediğini anlatır: Her oturum, o kişiye verilmiş bir oydur.
- 5
İlk adımı korkulamayacak kadar küçültün
Atomik Alışkanlıklar'da James Clear'ın kuralı, yeni bir alışkanlığın iki dakikadan kısa sürecek kadar küçültülmesidir: dosyayı açıp tek bir cümle yazmak, koşu ayakkabılarını giymek. İki dakikalık bir başlangıçtan kaçılamaz, çünkü ondan korkulamaz; bir kez içeri girdiniz mi, orada kalmak en kolay yoldur. Bunu ortam düzenlemesiyle birleştirin: Masaya oturduğunuzda iş açık ve bir adım ötenizde olsun, telefon başka bir odada şarjda dursun, masa da sabah ilk gördüğünüz şey en önemli iş olacak biçimde bir önceki akşam hazırlansın. Bu akşam kaldırdığınız her sürtünme, yarın kazanmak zorunda olmadığınız bir karardır. Başlamanızı engelleyen mükemmeliyetçilik geri döndüğünde de kendinize kötü bir ilk taslak izni verin ve düzeltmeyi başka bir güne bırakın.
Bugün dene — ücretsiz
Bu akşam en uzun süredir kaçtığınız tek işi ve onu yaptığınızda ne olmasından korktuğunuzu yazın. Sonra bu işi bir sonraki fiziksel eyleme çevirin ve yarın sabah, e-postayı açmadan önce, belirli bir saatte onun için zamanlayıcıyı otuz dakikaya kurun.
Sık sorulan sorular
- Bir işi yapmak istediğim hâlde neden erteliyorum?
- Çünkü erteleme istemekle ilgili değildir; başarısızlıkla bitebilecek, yargılanmanıza yol açabilecek ya da sonu görünmeyecek kadar büyük bir işin kaygısını hafifletmenin bir yoludur. Gelen rahatlama gerçektir ama kısa sürer; ardından gelen öz eleştiri kaygıyı artırır ve bir sonraki gecikmeyi doğurur. Tembelliği değil, korkuyu ele alın: İlk adımı korkutucu olamayacak kadar küçültün.
- Haftalardır kaçtığım bir işe nasıl başlarım?
- Onu bir sonraki fiziksel eyleme çevirin (örneğin dosyayı açıp tek bir paragraf yazmak) ve bitirmeye değil, onun üzerinde otuz dakika çalışmaya söz verin. Zamanlayıcı kurun, zil çaldığında bırakmak için kendinize gerçekten izin verin ve bunu e-postadan önce, günün ilk işi olarak yapın. Çoğu insan otuz dakikayı aşar, çünkü kaygı başlamaktaydı.
- Sıkı bir program ertelemeye iyi gelir mi?
- Genellikle tam tersi olur. İşle dolu bir takvim, zihnin etrafından dolaştığı bir duvardır ve o duvara rağmen alınan dinlenme çalınmış gibi gelir. Fiore'nin Plansız Takvim'i bunu tersine çevirir: Önce uykuyu, yemeği ve oyunu planlayın, takvime hiç iş yazmayın ve işi ancak gerçekten otuz dakika çalıştıktan sonra kaydedin. Suçluluk duymadan oyun bir ödül değil, yakıttır.
- Bir günü kaçırırsam ne olur?
- Hiçbir sıfat eklemeden 'kaçırdım' yazın ve ertesi gün iki dakikalık başlangıcı yapın. Bir aksamanın ardından gelen öz eleştiri, o aksamaya yol açan kaygının ta kendisidir. James Clear'ın kuralı iki kez üst üste kaçırmamaktır; bu yüzden bir aksamanın ertesi sabahı, ayın en önemli sabahıdır. Sabahı değil, ayı değerlendirin.
- Mükemmeliyetçilik, yüksek standartlara sahip olmakla aynı şey mi?
- Hayır. Mükemmeliyetçilik standardı varsayımda tutar ki onu hiç karşılamak gerekmesin: Başlanmamış tez hâlâ parlak olma ihtimalini taşır. Yüksek standartlar bitmiş iş için geçerlidir; ilk taslağın bilerek kötü olmasına, hiç silmeden yazılıp başka bir gün düzeltilmesine izin vardır. Üretmek ve yargılamak aynı anda yapılamaz.