Alıntı
“İnsanları yanlışlara inandırmanın güvenilir bir yolu sık tekrardır; çünkü aşinalık, hakikatten kolayca ayırt edilemez.”
Bizim çevirimiz — aslı şöyle: “A reliable way to make people believe in falsehoods is frequent repetition, because familiarity is not easily distinguished from truth.”
— Daniel Kahneman, Hızlı ve Yavaş Düşünme (2011) · Hızlı ve Yavaş Düşünme →
Neden söylendi
Daniel Kahneman bunu Hızlı ve Yavaş Düşünme'nin beşinci bölümü olan 'Bilişsel Kolaylık'ta yazar. Bölüm, zihnin hızlı ve otomatik yanı olan Sistem 1'in, bir şeyin kolay işlenmesini onun doğru, güvenli ya da iyi olduğuna dair bir işaret olarak nasıl okuduğunu anlatır.
Aslında ne anlama geliyor
Zihin bir kestirme kullanır: bir ifade kolay işleniyorsa muhtemelen doğrudur. Bu çoğu zaman işe yarar, çünkü doğru şeyler genellikle sık duyduğumuz şeylerdir. Ama kestirme, bir şeyi doğru olduğu için sık duymakla biri onu durmadan tekrarladığı için sık duymayı birbirinden ayıramaz. Tekrar iki durumda da aynı aşinalık hissini üretir ve aşinalık, bilmek gibi hissettirir. Bir söylentinin sırf dolaşarak inandırıcılık kazanması ve yıllarca tekrarlanan bir sloganın sağduyu gibi gelmeye başlaması bu yüzdendir. Savunma, 'Bunu çok duydum' ile 'Buna inanmak için bir nedenim var' arasındaki farkı görmektir.
Nasıl kullanılır
- 1Bir iddia size apaçık doğru geldiğinde, onu ilk nerede duyduğunuzu ve yanında hangi kanıtın geldiğini sorun.
- 2Aile WhatsApp grubunda bir mesajı iletmeden önce, ona bir kaynağa dayandığı için mi, yoksa üç akrabanız zaten ilettiği için mi inandığınızı kontrol edin.
- 3Yanlış bir iddiayı düzeltirken efsaneyi değil doğru versiyonu tekrarlayın; efsanenin her tekrarı aşinalığını artırır.