Kavram
Hatayı Dolaylı Göstermek (Calling Attention to Mistakes Indirectly)
Hatayı dolaylı göstermek, Dale Carnegie'nin birinin hatasını parmakla göstermek yerine bir örnek, bir soru ya da bir davranışla onu kendisinin görmesini sağlama ilkesidir; böylece kişi suçlanmadan hatasını düzeltebilir.
Doğrudan eleştiri, haklı olsa bile kişiyi yargılanan konumuna sokar; yargılanan insan da kendini savunur. Carnegie'nin Dost Kazanma ve İnsanları Etkileme Sanatı'nda (1936) liderlik ilkeleri arasında sunduğu alternatif, kişiyi sanık yapmadan hatayı görünür kılmaktır. En bilinen örneği çelik sanayisinin yöneticilerinden Charles Schwab'dır: Schwab, adamlarından bazılarını “Sigara İçilmez” levhasının altında sigara içerken bulur. Levhayı göstermek yerine her birine birer puro verir ve bunları dışarıda içerlerse memnun olacağını söyler. Adamlar kuralı çiğnediklerini bilir ve bunu yüzlerine vurmadığı için Schwab'a saygı duyarlar. Carnegie sözcüklerle ilgili daha küçük bir teknik de ekler: Birçok kişi önce över, sonra “ama” der; bu da dinleyene övgünün yalnızca bir giriş olduğunu anlatır. İkisini “ve” ile bağlamak övgüyü olduğu gibi korur ve düzeltmeyi bir sonraki adım gibi duyurur. Dolaylı, belirsiz demek değildir. Kişinin neyin değişmesi gerektiğini yine de anlaması gerekir; ima fark edilmezse bir sonraki adım kısa, baş başa ve açık bir konuşmadır, başkalarının önünde iğneleme asla.
Gerçek hayattan bir örnek
Konya'da bir yayınevinde editör olan Yasemin, yeni çevirmen Burak'ın ilk bölümünü alıyor. Diyaloglar doğal, ama noktalama baştan sona yayınevinin üslup kurallarına aykırı. Notunun ilk taslağı şöyle: “Diyaloglar çok iyi akıyor, ama noktalama yanlış.” Yasemin notu yeniden yazıyor: “Diyaloglar çok iyi akıyor ve tırnak işaretlerini üslup rehberinin 12. sayfasındaki gibi kullanırsak bölüm hazır.” Örnek olarak bir sayfayı kendisi düzeltiyor. Burak, ikinci kez söylenmesine gerek kalmadan kitabın tamamını yayınevinin üslubuyla teslim ediyor.
Nasıl kullanılır
- 1Birini düzeltmeden önce hatayı kendisinin görebileceği bir yöntem arayın: düzeltilmiş bir örnek, bir soru ya da bir gösterim.
- 2Övgü ile düzeltme bir arada geldiğinde onları “ama” ile değil, “ve” ile bağlayın.
- 3Dolaylı işaret fark edilmezse bir kez, baş başa ve açıkça konuşun; iğnelemeye ya da herkesin önünde imaya başvurmayın.