Kavram
Hazzı Erteleme (Delayed Gratification)
Hazzı erteleme, şu an elinizin altındaki küçük bir ödülden, daha sonra gelecek daha büyük ya da daha anlamlı bir ödül için bilinçli olarak vazgeçebilme becerisidir.
Kavramı meşhur eden, Walter Mischel'in 1960'ların sonunda Stanford'daki bir anaokulunda kurduğu marshmallow deneyidir. Çocuğun önünde tek bir şekerleme durur. Hemen yiyebilir, ama yetişkin dönene kadar beklerse iki tane alır. Daniel Goleman'ın yaygınlaştırdığı takip çalışmalarına göre bekleyebilen çocuklar ergenlikte hayal kırıklığıyla daha iyi baş ediyor, üniversite sınavlarında belirgin biçimde daha yüksek puan alıyordu. Sonraki ve daha geniş araştırmalar bu bağı daha zayıf buldu ve kısmen aile koşullarıyla açıkladı. Yani hazzı ertelemeyi bir kader testi olarak değil, geliştirilebilir bir beceri olarak görün. Asıl işe yarayan bulgu, sabırlı çocukların nasıl beklediğidir. Şekerlemeye bakıp dişlerini sıkmıyor, gözlerini kapatıyor, şarkı söylüyor, arkalarını dönüyorlardı. Dürtüyle göğüs göğüse savaşan irade çabuk tükenir. Dikkatinizi başka yere taşıdığınızda ise dürtü kendiliğinden söner. Çoğu zaman birkaç bilinçli dakika, bir dürtüyü yeniden bir seçime dönüştürmeye yeter.
Gerçek hayattan bir örnek
Ankara'da yazılım mühendisi olan Burak, borsanın sert düştüğü bir sabah fon birikimini satmak için yatırım uygulamasını açıyor. Satış tuşuna basmak yerine telefonu masaya ters çeviriyor ve on beş dakikalık bir zamanlayıcı kuruyor. O sürede dünkü toplantının notlarını temize çekiyor. Zamanlayıcı çaldığında içindeki panik yatışmış durumda. Fonunu satmıyor, aylık otomatik alım talimatına da dokunmuyor. Karar artık korkunun değil, kendisinin.
Nasıl kullanılır
- 1Bir dürtü geldiğinde onu sesli ya da yazılı olarak adlandırın ve harekete geçmeden önce beş ila on beş dakikalık bir zamanlayıcı kurun.
- 2Bu süreyi dürtüyle savaşmak için değil, dikkatinizi taşımak için kullanın: odayı değiştirin, küçük bir işe başlayın, cazibeyi gözden uzaklaştırın.
- 3Süre dolduğunda bilinçli karar verin. Hâlâ istiyorsanız bu artık bir dürtü değil, sizin seçiminizdir.