Kavram
Yol Olarak Çaba
Yol olarak çaba, Carol Dweck'in zihniyet araştırmalarına dayanan ve bir işte çok çalışmak zorunda kalmanın yeteneksizliğin kanıtı olmadığını, çünkü çabanın yeni başlayanlar için de ustalar için de yeteneğin beceriye dönüştüğü sürecin ta kendisi olduğunu söyleyen fikirdir.
Sabit zihniyet sessiz bir hesap yapar: Bir şey için bu kadar uğraşmam gerekiyorsa, demek ki doğuştan yetenekli değilim. Dweck bu inancı, yeteneği sabit gören öğrencilerde tekrar tekrar gördü. Onlara göre çaba bir itiraftı, çünkü gerçekten yetenekli olan zorlanmamalıydı. Bu mantık denemeyi riskli hâle getirir. Az uğraşıp başarısız olursanız elinizde bir bahane kalır. Her şeyinizi verip yine zorlanırsanız hüküm kesinleşmiş gibi gelir. Bu yüzden insanlar, çabanın en çok işe yarayacağı yerde geri durur. Gelişim zihniyeti bu denklemi tersine çevirir: Çaba yeteneğe karşı bir delil değildir, yeteneğin büyüme yoludur. En iyiler hiç zorlanmayanlar değildir. Onlar sınırlarının kıyısında bilerek zorlananlardır. Yine de çabanın doğru hedeflenmesi gerekir, çünkü yanlış yöntemle geçen saatler yalnızca saattir.
Gerçek hayattan bir örnek
Ece, Levent'teki bir ajansta yeni bir tasarımcı. Takım arkadaşı Kerem sunumları zahmetsizce hazırlıyor gibi göründüğü için müşteri sunumlarına hiç gönüllü olmuyor. Kendi yavaşlığını "ben sunum insanı değilim" diye yorumluyor. Bir gün sorduğunda Kerem, ilk iki yılında her sunumu evde aynanın karşısında üç kez prova ettiğini anlatıyor. Ece bir sonraki sunumu üstleniyor ve haftada iki prova saati ayırıyor. Üç ay sonra müşterinin özellikle istediği sunucu o oluyor.
Nasıl kullanılır
- 1Hesabı yakalayın: "Bu işte iyi olsaydım bu kadar zor olmazdı" diye düşündüğünüzde bunu not edin ve "Zor, çünkü beceriyi şu anda inşa ediyorum" diye yeniden yazın.
- 2Geri durduğunuz bir alan seçin ve bu hafta için sınırları belli, eksiksiz bir deneme taahhüt edin. Örneğin üç odaklı çalışma oturumu planlayın.
- 3Yalnızca saatleri değil yöntemi de gözden geçirin: Her oturumdan sonra neyin işe yaradığını ve neyi değiştireceğinizi yazın. Böylece çabanız boşa harcanmaz, hedefini bulur.