Kavram
Sabit zihniyet
Sabit zihniyet, Dweck'in yeteneğin insanda ya olan ya olmayan sabit bir miktar olduğu inancına verdiği addır. Bu inançla her iş o miktarın bir sınavına, her başarısızlık da bir hükme dönüşür.
Sabit zihniyet, düşük özgüven gibi görünen ama aslında bir inanç olan bir örüntüyü açıklar: başvurmayan, sunum yapmayan, bir şey istemeyen yetkin insanlar. Çünkü bunları yapmak, yıllar önce verilmiş bir hükmü açığa çıkarabilir. Dweck bunun yaygın kaynaklarından biri olarak erken yaşta yetenek için duyulan övgüyü gösterir. Bu övgü, yeteneğin korunması gereken bir şey olduğunu ve onun sınırlarını açığa vurabilecek her şeyin tehlikeli olduğunu öğretir. Bedelleri bellidir. Zorluktan kaçılır, dolayısıyla beceri gelişmeyi bırakır. Hatalar saklanır, dolayısıyla tekrarlanır. Çaba utanç verici sayılır, çünkü yetenekli birinin buna ihtiyacı olmamalıdır. Başkalarının başarısı da bir bilgi değil, bir tehdit olarak görülür. Bu zihniyet genellikle belirli alanlara özgüdür ve değiştirilebilir. İlk adım, "Ben sayısalcı biri değilim", "Bu işte kötüyüm" gibi hüküm cümlelerini fark etmek ve bunların yetenek hakkında birer gerçek değil, sabit bir benlik hakkında birer inanç olduğunu görmektir.
Gerçek hayattan bir örnek
Kayseri'de bir banka memuru, şubenin yeni tahmin tablosundan bir yıldır kaçıyor, çünkü "Hiçbir zaman sayısalcı biri olmadım." Bu hüküm ortaokuldaki matematik derslerinden kalma. Cümleyi bir gerçek olarak değil bir inanç olarak görünce sınanabilir hâle geliyor. Bir iş arkadaşından bir saatlik yardım istiyor ve ilk tahminini o cuma hazırlıyor.
Nasıl kullanılır
- 1Zorluktan kaçtığınız, hatalarınızı sakladığınız ya da başkalarının başarısını tehdit olarak gördüğünüz yerleri fark edin; sabit inancın alanı oralardır.
- 2Hükmün nereden geldiğini sorun; çoğu zaman erken yaşta, bir övgüyle ekilmiştir.
- 3Onu yetenek hakkında bir gerçek olarak değil, sınanması gereken bir inanç olarak ele alın.